Inleiding en recente gebeurtenissen
Enkele dagen nadat de Verenigde Staten Operatie Absolute Resolve uitvoerden in Venezuela, waarbij de Venezolaanse president Nicolas Maduro werd gearresteerd, heeft Sky News met juridische experts gesproken over de legaliteit van deze actie en de mogelijke wereldwijde gevolgen ervan. Op maandag 5 januari 2026 om 16:17 uur UTC kregen we bericht over deze gebeurtenis, die leidde tot het invallen van meer dan 150 Amerikaanse vliegtuigen in Caracas, met explosies die daar werden gehoord.
Maduro en zijn vrouw, Cilia Flores, werden tijdens de operatie gedetineerd en overgebracht naar New York, waar zij worden beschuldigd van drugsterrorisme. Internationale autoriteiten en lidstaten, waaronder Frankrijk, Spanje, Canada en Duitsland, betwijfelen of de militaire actie van de VS in overeenstemming was met het internationale recht. Tot nu toe weigert de Britse regering onder leiding van Sir Keir Starmer zich uit te spreken over de vraag of de actie van Trump legaal was.
Zijn de acties van de VS volgens internationaal recht gerechtvaardigd?
Mariano de Alba, een Venezolaanse jurist die gespecialiseerd is in internationaal recht voor het International Institute for Strategic Studies, verklaarde aan Sky News dat er geen rechtvaardigingsgrond bestaat voor de Amerikaanse aanval. Ook juridisch commentator Joshua Rozenberg bevestigde dat het internationaal recht het binnenvallen van een ander land en het arresteren van een president verbiedt.
Beide experts verwezen naar een artikel uit de statuten van de Verenigde Naties, dat stelt dat alle lidstaten zich in hun internationale betrekkingen onthouden van het dreigen of gebruiken van geweld tegen de territoriale integriteit of politieke onafhankelijkheid van een ander land. Zowel de VS als Venezuela zijn lidstaten van de VN.
Rozenberg benadrukte dat de VN wel de gebruik van geweld mag autoriseren, maar dat dat niet het geval was in deze situatie. Alleen zelfverdediging is toegestaan, en dat geldt enkel bij een daadwerkelijke gewapende aanval op een lidstaat. Volgens hem is het een grote sprong om te stellen dat de Amerikaanse actie onder zelfverdediging viel.
De Alba waarschuwde dat deze actie een zorgwekkend precedent schept voor de regio, omdat de Amerikaanse regering lijkt bereid om de basisregels van het internationaal recht te negeren om haar wil op te leggen. Daarnaast opent het de deur voor andere mogendheden zoals China en Rusland om vergelijkbare acties te rechtvaardigen.
Rozenberg voegde eraan toe dat als de VS deze aanval kunnen rechtvaardigen, het logisch is dat landen als Rusland en China dat ook zouden doen bij mogelijke invasies van buurlanden zoals Oekraïne of Taiwan, wat internationale spanningen kan verhogen.
Hoe rechtvaardigt de Amerikaanse regering de aanval?
De Amerikaanse regering beschuldigt Venezuela al lange tijd van het niet naleven van de strijd tegen drugssmokkel en het ondersteunen van criminele groepen. Maduro wordt sinds 2020 vervolgd in de VS wegens narcoterrorisme, waaronder conspiracy, cocaine-importatie, bezit van machinegeweren en andere explosieve middelen, en samenzwering daarvoor.
Bovendien wordt Maduro beticht van illegale proclamatie als winnaar van de laatste verkiezingen, en wordt zijn regime verweten jarenlang repressie en angstcampagnes te hebben gevoerd, waaronder de arrestatie van oppositieleden en politieke tegenstanders. Intern wordt zijn regime ook gelinkt aan terroristische groeperingen, vooral sinds hij in 2013 aan de macht kwam.
Rozenberg stelt dat Trump beweert dat de aanval bedoeld is om Amerika te beschermen tegen drugssmokkel en de banden van Venezuela met terroristische organisaties te ondermijnen, vooral met Iran. Politiek zouden die redenen volgens hem voor de Amerikaanse actie kunnen gelden.
Het is echter onduidelijk of dergelijke motieven volgens internationaal recht voldoende zijn om militaire acties te rechtvaardigen. Rozenberg en de Alba zijn het erover eens dat, volgens de gebruikelijke procedures, een verdachte normaal gesproken zou worden uitgeleverd, niet militair zou worden gearresteerd.
Kunnen Amerikaanse acties in andere landen volgen?
Rozenberg gelooft dat Trump weinig rekening zal houden met VN- leiderschappen en dat hij streeft naar een ‘nieuw wereldorden’. Na het beloven om Venezuela te leiden tot een ‘veilige, correcte en beheerste overgang’, lijkt Trump andere landen zoals Colombia en Cuba met soortgelijke maatregelen te willen beïnvloeden.
De Alba suggereert dat de Amerikaanse regering in landen als Colombia en Mexico waarschijnlijk terughoudender zal zijn, omdat daar de presidentsverkiezingen legitiem verlopen en er geen indicaties zijn dat leiders daar onrechtmatig worden gekozen. Bovendien zou de VS voor dergelijke acties meestal een officieel voorstel tot uitlevering nodig hebben via de rechterlijke macht, en dat lijkt in deze gevallen niet aan de orde te zijn.
Beide experts zijn van mening dat de Amerikaanse strategie vooral bedoeld is om de regio te intimideren en niet zozeer om daadwerkelijke militaire interventies in andere landen te plegen. Volgens hen wordt hiermee getracht invloed uit te oefenen op het beleid in Latijns-Amerika door middel van intimidatie en het tonen van kracht.
