De realiteit van de oorlog in Oekraïne
Oekraïne is uitgegroeid tot het conflict dat Europa tegenwoordig betreft, maar er wordt nauwelijks de officiële urgentie erkend. Europese leiders uiten wel welsprekende verklaringen, maar nemen niet de stappen die nodig zijn om de situatie daadwerkelijk te adresseren. Het is tijd dat Europa de oorlog als de noodsituatie behandelt die zij is, anders zullen de gevolgen niet uitblijven.
Diplomatieke turbulentie en onopgeloste kwesties
Uit de diplomatieke bewegingen die voortvloeien uit de pogingen van Donald Trump om het conflict in Oekraïne te beëindigen, is iets concreets en onbetwistbaar naar voren gekomen. De oorlog in Oekraïne wordt steeds meer gezien als een kwestie die Europa direct aangaat; het lijkt minder een Amerikaans probleem te worden naarmate de tijd verstrijkt.
De Amerikaanse vredesvoorstellen, die onder leiding stonden van envoys zoals Steve Witkoff en Jared Kushner, lijken op niets uit te lopen. Toen het voorstel dinsdag werd gepresenteerd, uitte een Russische onderhandelaar kritiek en stelde dat president Poetin “geen geheim maakt” van de kritische en zelfs negatieve houding ten opzichte van verschillende onderdelen van het plan.
Poetin zelf sprak op dezelfde dag een toornige toespraak uit waarin hij dreigde Oekraïne volledig van zee te sluiten als vergelding voor aanvallen op Russische oliepartners. Hiermee toonde hij duidelijk dat hij niet nadenkt over een akkoord, maar zich in plaats daarvan bezighoudt met strategische tegenzetten.
Europa’s reactie en de tekortkomingen
Wat deze ontwikkelingen ook mogen zijn, ze komen niet als een verrassing voor Europese en Britse leiders, die vaak officiële verklaringen afleggen waarin ze beloven Oekraïne te steunen zolang dat nodig is. Maar de situatie in de praktijk is anders.
Europa, inclusief het Verenigd Koninkrijk, financiert de Oekraïense overheid en neemt de helft van het vredesgeld dat oorspronkelijk door de Verenigde Staten werd toegeschreven over. Bovendien betalen Europese landen voor Amerikaanse wapens via een NATO-schermorganisatie genaamd PURL. Hierdoor heeft Europa geld en belangen in het conflict, maar zit het niet aan de onderhandelingstafel.
De Russische zijde wil niet dat zij wordt betrokken, en de Amerikaanse regering lijkt ook niet erg enthousiast over Europese betrokkenheid. Toen de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, een Oekraïense delegatie ontmoette in Genève, gaf hij aan niet op de hoogte te zijn van eventuele Europese tegenvoorstellen. Marc De Vore van de Universiteit van St. Andrews constateert dat “Europa de rekening betaalt, maar moeite heeft zich te laten horen.”
De frustratie onder Europese leiders en Oekraïners
De voormalige minister van Buitenlandse Zaken van Litouwen, Gabrielius Landsbergis, uit zijn grote ergernis over de inefficiëntie van Europa in het aanpakken van de crisis. Hij waarschuwt dat, zonder duidelijke plannen, Europa zich niet moet laten gebruiken om de Verenigde Staten te ‘blokken’ zonder resultaat. Volgens hem wordt de toekomst van het continent en de regio in eigen handen gehouden.
De frustratie onder de Oekraïense bevolking groeit. Inna Sovsun, parlementslid in Oekraïne, zegt dat mensen op de frontlinie teleurgesteld zijn en het gevoelsmatig als verraad ervaren. Haar echtgenoot, een medisch hulpverlener, vecht onder de wapenen aan het front.
In haar woorden: “Het gaat niet alleen om dorpjes in Donbas, maar over de toekomst van de beschaving zelf. Als Rusland de barbarische versie van zichzelf kan opleggen, wat resteert er dan van waarden waar wij voor vechten? Als men niet bereid is te strijden, hebben die waarden geen waarde meer.”
Wat zou Oekraïne na capitulatie kunnen worden, en de kosten voor Europa
Analisten schetsen een toekomst waarin Oekraïne wordt gedomineerd door een onstabiele staat langs Europa’s grens en onder controle van pro-Russische leiders of verschillende strijdende groepen. Deze situatie zou verwoestend zijn: de bevolking zou onrustig worden, velen onder de mannen getraumatiseerd en voor honderden duizenden zou de vlucht richting Europa worden begonnen.
Economisch gezien wordt geschat dat Europa zich zelfs kan voorbereiden op extra kosten die tot bijna €3 biljoen zouden kunnen lopen, voornamelijk door defensie-uitgaven en de opvang van vluchtelingen, indien Oekraïne ernstig wordt verzwakt.
Wat Europa op dit moment al onder ogen krijgt, is de noodzaak om een plan te maken voor het vasthouden en benutten van bevroren Russische activa. De Europese Unie overweegt het konfisceren van tot €210 miljard euro aan Russische tegoeden om de geldnood van de Oekraïense regering te ondersteunen. Legaal is dit een complex vraagstuk, vooral omdat landen als België waar veel van het geld wordt bewaard, zich zorgen maken over aansprakelijkheid.
Volgens Sovsun is er een sterke politieke wil nodig. “Wat er op het spel staat, vereist dat Europa een sterkere politieke inzet toont. Dat is voor ons moeilijk te begrijpen. Ze zeggen dat ze de juiste dingen willen doen, maar dat betekent weinig als de daadwerkelijke actie ontbreekt.”
