Onverenigbaarheid tussen Trump en de Europese positie
Het lijkt erop dat er geen enkele overeenstemming bestaat tussen de standpunten van president Trump en de Europese Unie, vooral wanneer het om Groenland gaat. Een vooraanstaand Europese diplomaat omschreef de situatie onlangs als “kritiek”. Andere in betrokken kringen gebruikte termen waren onder meer “onvoorstelbaar”, “buitengewoon”, “dringend” en ” ernstig”.
De situatie is voor de Europese bondgenoten van Amerika bijzonder verwarrend en complex. Voor de Groenlandse bevolking wordt de situatie zelfs als existentiëel beschouwd. Vaak wordt in het debat over Groenland over het hoofd gezien dat het een natie is met haar eigen identiteit en cultuur. Hier volgen enkele kernpunten uit recente gesprekken in Washington over de implicaties en mogelijke vervolgstappen.
Trump is serieus over Groenland
Allereerst, ondanks Donald Trumps tactieken die doen denken aan onderhandelingsstrategieën uit zijn boek “The Art of the Deal”, is de consensus onder de Deense autoriteiten dat de president van de Verenigde Staten zich daadwerkelijk inspant. Volgens hen bedoelt Trump het serieus: hij wil het eigendomsrecht op Groenland. Het zoeken naar een compromis — een tussenweg — blijft een grote uitdaging, zolang die bestaat.
Geen compatibiliteit tussen standpunten
De tweede belangrijke conclusie is dat er geen enkele overeenstemming mogelijk lijkt te zijn tussen de posities van Trump en die van de EU, Denemarken en Groenland. De Deense regering heeft herhaaldelijk geprobeerd te benadrukken dat zij flexibel zijn en open staan voor dialoog en samenwerking. Toch staat het cederen van grondgebied en soevereiniteit voor Denemarken absoluut niet ter discussion.
De Amerikanen kunnen vrijwel alles doen in Groenland: extra militairen stationeren, bases hernoemen tot “Fort Trump”, of toegang verkrijgen tot kritieke mineralen. De enige uitzondering is het overhandigen van Groenland en haar bevolking aan de VS. Privé horen we dat de Amerikaanse positie overeenkomt met Trumps publieke uitspraken: de president gelooft dat het enige manier om Groenland te beschermen tegen Chinese en Russische bedreigingen, is door het territorium tot Amerikaanse grond te maken. Dit bemoeilijkt elke dialoog en maakt een compromis moeilijk haalbaar.
Hoewel er mogelijk druk op Denemarken wordt uitgeoefend om tot een overeenkomst te komen, blijft het onduidelijk wat de middenweg zou kunnen zijn en hoe een deal eruit zou zien.
In Washington heerst de indruk dat binnen de Amerikaanse regering meningen over de wijsheid van Trumps Groenland-politiek verschillen. Desondanks wordt de president als de leidende stem gezien en wordt niemand uitgenodigd om hem tegenspraak te geven.
Zal Europa zich overgeven?
De derde vraag is of Europese landen opnieuw zullen capituleren voor Trump. Eerdere keren hebben ze zich aan zijn eisen aangepast en zich laten gidsen door angst voor de gevolgen van zijn importtarieven. Maar nu lijkt de algemene opinie dat ze genoeg hebben van zijn spelletjes. Ze zullen mogelijk standhouden, omdat het onacceptabel is dat een Europees grondgebied onder dwang of op enige andere wijze aan de VS wordt afgestaan. Toch zullen de importtarieven, mocht Trump ze doorvoeren, de Europese economieën raken.
De strategische waarde van Groenland
Het is belangrijk te benadrukken dat er onmiskenbare strategische redenen zijn waarom Groenland dicht bij de VS moet blijven. De poolgebieden openen zich door het smelten van het ijs en de “hoognoord” wordt een nieuw machtsgebied waar wereldmachten strijden om controle. Europese landen en Groenland erkennen dit allen. Maar volgens Europese opvattingen is het mogelijk dat de VS veel dichterbij Groenland komt zonder dat het tot Amerikaanse territorium wordt uitgeroepen. Het is inmiddels twee decennia geleden dat de Amerikanen een militaire uitbreiding in Groenland hebben aangevraagd.
De Amerikaanse inzet is dat de enige manier om toekomstige pogingen van Rusland of China om Groenland in handen te krijgen te voorkomen, is door het tot Amerikaans grondgebied te maken. President Trump stelt dat het beschermen van Deens soevereiniteit hier geen afdoende antwoord op is. Het is opmerkelijk dat hij de bescherming door de NAVO-Artikel 5, dat een aanval op één lid beschouwt als een aanval op allen, negeert.
Problemen voor het Verenigd Koninkrijk
Ten slotte, een laatste overweging: Trumps dreigementen om Groenland over te nemen brengen het Verenigd Koninkrijk in een ongemakkelijke positie. Terwijl sommige Europese regeringen Trump als een onbetrouwbare bondgenoot zagen, hield premier Kier Starmer vol dat Groot-Brittannië een goede onderhandelaar is geweest en de deal met Trump daarom als superieur beschouwde. Het feit dat Trump nu opnieuw zich focust op een mogelijke overname van Groenland, maakt dat die positie steeds moeilijker te verdedigen wordt.
