Herdenking van tien jaar Brexit-referendum
2026 markeert het tiende jaar sinds het Brexit-referendum. Een van de belangrijkste acteurs in de Leave-campagne sprak met Beth Rigby om terug te blikken op de gebeurtenissen en hoe alles zich ontvouwde.
Spijt over de afwijzing van Boris Johnson
Michael Gove heeft uitdrukking gegeven aan zijn spijt over de beslissing om Boris Johnson’s leiderschapsstrijd na het referendum te ondermijnen. Deze actie leidde tot beschuldigingen dat hij ‘achter de rug van Johnson’ zou hebben gestoken.
De voormalige hoge regeringslid van het kabinet sprak met Sky News-politiekredacteur Beth Rigby in een speciale aflevering van Electoral Dysfunction, ter gelegenheid van het decennium van de stem te gaan voor het vertrek uit de EU.
Zijn rol en reflectie
Nu baron Gove, lid van het Britse Hogerhuis, erkende dat hij waarschijnlijk niet ‘het juiste deed’ door in de nasleep van het referendum zijn zorgen te uiten over Johnson’s leiderschap.
Een leiderschapsrace binnen de Conservatieve Partij werd gestart na het aftreden van David Cameron, die de Remain-campagne leidde en verloor. Zowel Johnson als Gove waren prominente pleitbezorgers van de Leave-beweging.
Johnson, voormalig burgemeester van Londen, werd gezien als de duidelijk favoriete kandidaat om Cameron te vervangen. Maar vóór hij officieel besloot zich kandidaat te stellen, keerde een vriend en medecampagnevoerder die tot dan toe loyaal was gebleven zich tegen hem.
De beoordeling van Johnson’s leiderschap
Baron Gove verklaarde dat Johnson ‘geen leiderschap kan bieden of het team kan vormen voor de komende taak’. Dit leidde tot beschuldigingen van de krant The Daily Telegraph dat hij was betrokken bij ‘de meest spectaculaire politieke moord in een generatie.’
Uiteindelijk kondigde Johnson aan niet deel te nemen aan de race en steunde hij Andrea Leadsom. Zij viel later terug, waarna alleen Theresa May nog overbleef, die vervolgens premier werd.
Zijn timing en gevolgen
Vraagtekens werden gezet bij Gove’s late ingreep, die volgens velen Johnson’s campagne terminaal maakte voordat deze goed was begonnen. Gove zei tegen Sky News: “Ik denk dat het op wegen dat ik misschien deze diepe zorgen had, beter was geweest om ze voor mezelf te houden en alles in het werk te stellen om de situatie te laten slagen.”
Hij voegde toe: “Waarschijnlijk was dat de juiste keuze, maar anderen kunnen daar hun eigen oordeel over vellen.”
Inzicht in de situatie
Gove erkende dat hij op dat moment zag dat Johnson ‘de senior partner was’. Maar hij merkte ook op: “In de dagen daarna vertoonde Boris naar mijn mening een fundamenteel gebrek aan ernst over de omvang van de taak, waardoor ik voelde dat hij niet klaar was om de verantwoordelijkheden van een premier te dragen.”
Andere reflecties en twijfels
Wanneer Beth Rigby vroeg of hij verder spijt had van die periode, antwoordde Gove dat er beslissingen waren die hij rechtvaardigde en anderen die hij nu als fout beschouwt. Hij benadrukte dat sommige situaties simpelweg moeilijk te beoordelen zijn achteraf:
“Wat ik niet kan doen, is echt weten hoe de dingen uit zouden pakken in die omstandigheden.”
De beroemde bus en de controverse
Een beslissing waar Gove geen spijt van heeft, is het ‘Brexit-busje’ dat beweerde dat het Verenigd Koninkrijk £350 miljoen per week naar de EU stuurt, geld dat volgens de claim beter naar de NHS zou gaan. Deze uitkomst werd door andere politici en statistici al snel als onnauwkeurig betwist.
Gove verklaarde dat hij feiten en cijfers kan opsommen om aan te tonen dat die uitspraken waar waren, maar dat hij nooit iemand anders volledig zal overtuigen.
Het Remain-campagne en de afgang
Bij de speciale uitzending van Electoral Dysfunction was ook Nick Clegg, voormalig leider van de Liberale Democraten en vicepremier onder Lord Cameron. Hij vond dat de Remain-campagne ‘benaamd’ was en dat de toenmalige minister van Financiën, George Osborne, deze referendum als een soort tel- en rekenoefening had benaderd.
Clegg meende dat als de Liberalen Democraten na 2015 in de regering waren gebleven, Brexit niet had plaatsgevonden. Hij waarschuwde ook voor de opkomst van populistische bewegingen aan beide zijden van de oceaan, die volgens hem verkiezing na verkiezing blijven groeien.
Volgens Clegg is Nigel Farage een ‘sterkmededingende kans’ om morgen premier te worden, mocht er nu een verkiezing plaatsvinden.
