Een groeiende massabeweging en het einde van de angst
Miljoenen Iraniërs verenigen zich momenteel in de hoop de islamitische republiek ten val te brengen en haar leider, ayatollah Khamenei, te verwijderen. Symbolen van de staat worden vernield of in brand gestoken, en het lijkt erop dat velen niet langer bang zijn voor het regime. Wat twee weken geleden begon als protesten van winkeliers over de economische situatie, is inmiddels uitgegroeid tot een brede volksopstand.
De economische problemen liggen ten grondslag aan de onrust: de inflatie in Iran piekt, de nationale munt keldert en de prijzen van basisproducten zoals rijst en brood schieten de lucht in. Daarnaast spelen andere factoren een belangrijke rol in het ontstaan van de revolte.
Frustratie onder de bevolking en maatschappelijke evolutie van de protesten
Iraniërs zijn gefrustreerd over de heersende klasse. De protesten worden tegenwoordig door mensen uit verschillende lagen van de samenleving en uit alle regio’s in het land aangevoerd. Volgens de Iraanse historicus Arash Azizi: “Ze zijn er zat van omdat het regime hen niets biedt waarmee je als burger zou mogen verwachten.” Hij voegt eraan toe: “Dit is een regering die mensen onderdrukt, hen niet toestaat muziek te luisteren die ze niet leuk vinden.”
“Een zeer verfijnde, stedelijke en moderne Iraanse samenleving wordt geconfronteerd met een regime dat hen dagelijks vernederingen oplegt,” aldus Azizi.
Communicatieverbod en de rol van media
Momenteel bevindt Iran zich in een communication blackout; zowel internet als telefonie zijn onderbroken. Het regime tracht het land af te zonderen van de buitenwereld. Voor de meeste Iraniërs is de enige informatiebron nog altijd de Iraanse staatsmedia, die het verhaal verspreidt dat een klein aantal anti-revolutionairen voor buitenlandse staten werkt.
De hoogste leider van Iran verscheen eerder die dag op tv om buitenlandse “huurlegers”, die volgens hem voor de Amerikaanse president Donald Trump werken, de schuld te geven. Zijn woorden weerspiegelen de houding van een leider van 86 jaar, die zich verzet, maar tegelijkertijd zichtbaar nerveus lijkt over zijn machtspositie.
De reactie van het regime en de dreiging van geweld
Het regime zal niet vrijwillig afstand doen van haar macht. Meerdere regimeleden roepen op tot een krachtige onderdrukking. De procureur-generaal van Teheran verklaarde dat degenen die verantwoordelijk worden gehouden voor de onrust, beschuldigd zullen worden van het voeren van oorlog tegen God, hetgeen de doodstraf kan betekenen.
Dit zou kunnen leiden tot verdere gewelddadige confrontaties en meer doden. Het dilemma voor de Iraanse leiders is groot: een te harde repressie kan de Amerikaanse president Donald Trump doen besluiten om de belofte van nieuwe aanvallen op Iran na te komen. Al tientallen mensen zijn inmiddels om het leven gekomen. Aan de andere kant wordt het protesteren steeds gevaarlijker, nu de angst onder de demonstranten lijkt te verdwijnen.
Het is niet overdreven te stellen dat deze situatie mogelijk de grootste bedreiging voor de Iraanse leiders is sinds de revolutie van 1979, die de monarchie in het land omverwierp.
