De protesten verspreiden zich snel door het land
Al bijna twee weken vinden in Iran massale demonstraties plaats. Het team van Sky News Data en Forensics volgt de ontwikkelingen nauwkeurig en verifieert de locaties van de betogingen. Op donderdag 8 januari 2026 wordt vastgesteld dat de protesten zich uitbreiden naar verschillende regio’s, waarbij honderden locaties betrokken zijn.
Clashes bij militaire bases en collectieve woede
In een gebied genaamd Malekshahi, in het westen van Iran, verzamelen demonstranten zich bij een basis die door de revolutionaire garde wordt beheerd. Ze slaan op de poorten, gooien stenen naar de muren en uiten hun gezamenlijke woede. Het economisch verval en de toenemende economische moeilijkheden vormen de aanleiding voor deze acties. Regeringssoldaten reageren met vuurwapens, waardoor sommige demonstranten vluchten, terwijl anderen op de plaats neervallen. Bystanders proberen de gewonden weg te dragen. Het incident wordt later aangeduid als ‘Zaterdag van Bloed’.
De weeks daarop: protesten en harde repressie
De dag na de incidenten, op 4 januari, verzamelen zich familieleden van gewonden en doden voor een regionaal ziekenhuis. Ze eisen het einde van de regime. De beveiligingsdiensten dringen met motorrijders en te voet het ziekenhuis binnen, ondanks pogingen van het personeel en burgers om dit te voorkomen. Amnesty International meldt dat beveiligingspersoneel herhaaldelijk het ziekenhuis binnendrong, demonstranten en familieleden arresteerde en lichamen vandaan haalde om rouw te vermijden. Beelden online tonen hoe patiënten zich verstoppen terwijl politieposten door de ziekenhuizen marcheren.
Uitbreiding van de protesten en economische context
De betogingen, die aanvankelijk op 28 december begonnen, hebben zich volgens rapportages uitgebreid tot meer dan 280 locaties in 27 van Iran’s 31 provincies. Het team van Sky News verifierde beelden uit 19 provincies. De demonstraties vinden plaats tegen de achtergrond van de ineenstorting van de waarde van de nationale valuta, de rial, en jarenlange hyperinflatie. In 2015 werd de wisselkoers op ongeveer 32.000 rials per dollar vastgesteld; op dinsdag was dat gedaald tot 1,46 miljoen rials, een dieptepunt dat niet lijkt te veranderen. Sancties, corruptie en wanbeheer, gecombineerd met de recente oorlog met Israël, hebben de economische situatie verder verslechterd.
De rol van de bazaar en de volkswoede
De protesten begonnen in Teheran, waar winkelbeambten, bazari’s, de straat opgingen. Als gevolg van de verslechterende munt kunnen zij hun voorraad niet meer aanhouden of verkopen. De grote demonstraties in de Grote Bazaar van de stad, het economische hart van Iran, worden beschouwd als een symbool van het collectieve ongenoegen. Met een jaarlijkse inflatie van ongeveer 40% stijgen de prijzen van basislevensmiddelen zoals olie, vlees, rijst en kaas onhoudbaar voor het grote publiek. De overheid beschikt niet over voldoende middelen om het tij te keren.
Overheidsreacties en de cyclus van geweld
Yassamine Mather, een Iraanse wetenschapper en politicoloog, zegt tegen Sky News dat de regering het niet probeert te verbergen dat er protesten zijn. Zij wijst erop dat de autoriteiten via sociale media en buitenlandse tv-zenders op de hoogte blijven van de gebeurtenissen. Volgens haar proberen ze de protesten te legitimeren door te zeggen dat het legitieme betogingen zijn, maar tegelijk reageren ze hard op de demonstranten, wat leidt tot een vicieuze cirkel van geweld.
Verzet in Shiraz en de internationale reacties
In Shiraz, ongeveer 800 kilometer ten zuiden van Teheran, richt een betoger zich tegen de politie door brandstof te sproeien en deze aan te steken. Een agent wordt in brand gezet en komt in beeld met brandwonden, waarna hij wordt aangevallen en geslagen, ondanks de belofte van toenmalig Amerikaanse president Donald Trump om protestanten te hulp te komen mocht de Iraanse overheid extreem geweld gebruiken.
De situatie in Malekshahi en internationaal commentaar
In Malekshahi worden begrafenissen gehouden voor de slachtoffers van ‘Bloody Saturday’. Een ooggetuige beschrijft de aanval op het ziekenhuis en de acties van de Iraanse autoriteiten als misdaden tegen de menselijkheid, gebaseerd op humane principes. De rapportage wordt aangevuld door verslaggeving van Sophia Massam, een digitale onderzoekjournalist. Het team van Data en Forensics van Sky News zet zich in voor transparante verslaggeving, waarbij ze gebruik maken van satellietbeelden, sociale media en open bronnen om de situatie te documenteren.
