Het achtervolgen en identificeren van de Marinera
De door de Verenigde Staten gesanctioneerde olietanker Marinera heeft meerdere methoden toegepast om haar identiteit te verbergen voordat zij op 7 januari werd aangehouden voor de kust van IJsland. Gedurende meer dan twee weken volgde het Data- en Forensics-team van Sky News de bewegingen van dit schip. Het schip deed verschillende pogingen om zijn locatie te maskeren voordat het werd gevangengenomen.
Op 7 januari bevestigde het Amerikaanse leger dat het de tanker had onderschept, die voorheen onder de naam Bella 1 voer. Na een zoektocht van meerdere weken over de Atlantische Oceaan werd het schip door de Amerikaanse autoriteiten gevorderd, ondersteund door zowel de Royal Air Force als de Royal Navy, waaronder de inzet van de geavanceerde bevoorradingsschip RFA Tideforce.
De reis van de Marinera en haar slimme tactieken
Volgens de AIS-positiegegevens, verzameld op 3 september, lag de tanker ongeveer 9 km van de Straat van Hormuz, zoals meldt Global Fishing Watch. Echter, satellietbeelden, eveneens afkomstig van 3 september, tonen het schip meer dan 700 km verderop, nabij Kharg Island in Iran, waar het volgens analysebureau Kpler olie zou hebben geladen. Deze discrepantie duidt erop dat de tanker een falsiek signaal uitzond, een praktijk die bekendstaat als ‘spoofen’.
Het signaal van het schip werd hersteld zodra het Iranese wateren had verlaten. Op 13 november begon de tanker haar reis, en later die maand, tussen 23 en 26 november, bleef het voor anker liggen bij de Suez South waar het mogelijk olie zou hebben overgeladen. Verdere gegevens tonen dat het schip op 3 december door het Straat van Gibraltar voer en op 17 december in het Caribisch gebied werd gesignaleerd, nabij Antigua en Barbuda.
De registratie en poging tot onderschepping
Volgens rapporten probeerde de Amerikaanse kustwacht op 20 december het schip te stoppen. Hierbij werd gemeld dat de VS een aanhoudingsbevel bezaten en dat de tanker niet onder een correcte nationale vlag voer. Hoewel de Bella 1 de Guyanese vlag voerde, behaupten de Verenigde Staten dat het schip niet daadwerkelijk in Guyana was geregistreerd. Uit analyse blijkt dat momenteel 40 gesanctioneerde tankers de Guyanese vlag voeren, terwijl geen van hen officieel in Guyana geregistreerd is.
Op diezelfde dag werden 39 noodoproepen geregistreerd, tussen 12.26 en 17.13 uur. Deze oproepen maakten het mogelijk om de locatie van de tanker die dag te bepalen, op ongeveer 500 km van de kust van Antigua en Barbuda.
De verandering van vlag en de verdere koers
Op 1 januari verscheen de tanker weer in beeld, nadat ze meer dan 3.000 km noordwaarts was gereisd. Ze hernaamde zich in Marinera en kreeg een Russische vlag. Uit laatste gegevens blijkt dat minstens 21 andere gesanctioneerde olievaartuigen in de afgelopen maand van vlag zijn veranderd naar Rusland, wat meer is dan gedurende heel 2024.
Na de eerste Amerikaanse aanhouding van een tanker gerelateerd aan Venezuela op 10 december, schakelden vijf schepen binnen twee dagen over naar de Russische vlag. Van de 22 schepen die recent deze vlag aannamen, bezochten minstens 11 zowel Venezolaanse als Russische havens.
De inbeslagname van de Marinera
Op 7 januari bevond de Marinera zich tussen IJsland en Schotland, begeleid door een Russische onderzeeër, volgens berichtgeving in de Wall Street Journal. Analytieke bureau Windward vermoedt dat het schip op weg was naar de Russische Arctische haven Murmansk.
Rond 11.26 uur maakte de Marinera een plotselinge zuidwaartse bocht. Later die dag, om 13.18 uur, werd het schip gezien dat richting Schotland voer. Om 13.43 uur kondigde het US European Command aan dat zij het schip wegens schending van sancties hadden gevorderd.
Reacties en juridische standpunten
Volgens Mark Cancian, senior adviseur voor defensie en veiligheid bij het Centre for Strategic and International Studies (CSIS), waren de helikopters die ingezet werden om de Marinera te bestormen, van korte afstand. Hij stelde dat deze ofwel vanaf de Amerikaanse basis op Keflavik kwamen, met de benodigde instemming van de IJslandse overheid, of vanaf een maritieme platform zoals een speciale operationeel vaartuig.
Russia’s ministerie van Transport uitte een verklaring waarin zij stelde dat het handelen in strijd was met maritiem recht. De verklaring benadrukte dat volgens het Verdrag van de Verenigde Naties uit 1982 de vrijheid van navigatie geldt op de hoge zeeën en dat geen enkele staat het recht heeft gebruik te maken van geweld tegen ze vessels die correct in een jurisdictie geregistreerd zijn. Rusland bevestigde ook dat de tanker tijdelijk toestemming had gekregen om haar vlag te voeren.
Daarnaast meldde de VS dat kort na de inbeslagname van de Marinera nog een andere tanker, M/T Sophia, was aangehouden wegens het uitvoeren van illegale activiteiten in de Caribische Zee. Zo werden in december vorig jaar al vier gesanctioneerde tankers gekoppeld aan Venezuela in beslag genomen, waaronder de Skip en Centuries.
Het Data en Forensics-team van Sky News blijft zich inzetten voor objectieve verslaggeving door het verzamelen, analyseren en visualiseren van gegevens uit satellietbeelden, sociale media en andere open bronnen. Met deze middelen wordt geprobeerd om complexe onderwerpen helder en feitelijk over te brengen, ondersteund door technologische analyses.
