De gebeurtenissen voorafgaand aan de botsing
Op zondag vertrok een trein geëxploitant door een particuliere onderneming, Iryo, vanuit Málaga richting Madrid. Deze trein had ongeveer 300 passagiers aan boord en vertrok om 18:40 uur lokale tijd (17:40 GMT). Kort daarna, om 18:05 uur plaatselijke tijd (17:05 GMT), vertrok een andere trein onder beheer van het staatsbedrijf Renfe vanuit Madrid richting Huelva, met bijna 200 passagiers aan boord.
Rond 19:45 uur lokale tijd (18:45 GMT) ontspoorde het achterste deel van de eerste trein, die van Málaga naar Madrid reed, en kwam op de tegenoverliggende spoorlijn terecht. Kort daarna, nabij het dorpje Adamuz in de provincie Córdoba, raakten beide treinen elkaar vlakbij de grens van de provincies, ongeveer 370 kilometer ten zuiden van Madrid. Op dat moment reisden beide treinen met snelheden van meer dan 120 mph (ongeveer 193 km/u).
De invloed van de botsing en de directe nasleep
Beelden tonen dat passagiers uit de gebroken ruiten klommen na het ongeluk. Hulpdiensten waren snel ter plaatse en de gewonden werden naar een nabijgelegen ziekenhuis gebracht. Het incident leidde tot aanzienlijke schade aan beide voertuigen, vooral aan het voorste gedeelte van de Renfe-trein, dat zwaar beschadigd raakte.
Volgens ooggetuigen en beelden was de impact heftig en was er sprake van een ongewoon scenario, aangezien het ongeluk plaatsvond op een vlak spoor dat recent was gerenoveerd.
De verklaring van de autoriteiten en de voorlopige oorzaak
Oscar Puente, de Spaanse minister van vervoer, gaf aan dat de exacte oorzaak van het ongeval nog niet bekend was, maar dat het een uiterst zeldzaam incident betrof. Hij wijst op het feit dat het ongeluk zich voordeed op een vlak stuk rails dat in mei was vernieuwd. Hij benadrukte dat de achterzijde van de Iryo-trein was ontspoord en vervolgens naar de tegenoverliggende spoorlijn swingde,waarna het de voorzijde van de Renfe-trein raakte en de eerste twee rijtuigen af liet rijden.
Een eerste onderzoek wijst op een defecte railverbinding, bekend als een fishplate, als mogelijk cruciale factor. Technici hebben slijtage vastgesteld op de verbinding tussen railsecties, wat al geruime tijd aanwezig zou zijn geweest.
Analyse van structurele en menselijke factoren
Ian Prosser, voormalig inspecteur-generaal van de spoorwegen, stelde dat de ontsporing waarschijnlijk te wijten was aan een spoorprobleem of een defect aan de trein zelf. Hoewel voertuigen op rechte rails meestal zelden ontsporen, wijst hij erop dat het tijdens hoge snelheden langer duurt voordat een trein stopt of afremt na een botsing.
Wat betreft menselijke fout, benadrukte Alvaro Fernandez Heredia, voorzitter van de Spaanse spoorwegenorganisatie Renfe, dat menselijke fouten niet konden worden uitgesloten. De Iryo-trein was in 2022 gebouwd, met de laatste inspectie op 15 januari 2026. Het betrokken spoor was recent gerenoveerd met een investering van 700 miljoen euro (circa 607 miljoen pond).
Volgens een vakbond voor spoorwegchauffeurs was er echter al gewaarschuwd voor slijtage van het spoor, inclusief dat waar de botsing plaatsvond. In augustus vorig jaar stuurden zij een brief aan de spoorwegbeheerder Adif, waarin zij verhoogde slijtage en gevaarlijke omstandigheden benadrukten. Ook verzochten spoorwegvakbonden in oktober om een snelheidsbeperking om soortgelijke incidenten te voorkomen.
Statistieken en veiligheidsrecensies in Spanje
De Spaanse spoorwegveiligheid, gemeten door de Nederlandse organisatie AESF, toont dat sinds 2006 jaarlijks tussen 42 en 98 significante spoorweggerelateerde ongevallen werden geregistreerd. In de jaren 2007 en 2023 waren de meeste incidenten, met respectievelijk 98 en 77 voorvallen. Veelal betroffen deze ongevallen niveau-overgangen en persoonlijke verwondingen. In 2024 daalde het aantal incidenten met 57, voornamelijk door minder niveau-overgangen en verwondingen, terwijl het aantal ontsporingen en botsingen relatief stabiel bleef.
In dat jaar was ongeveer 20% van de ongelukken te wijten aan ontsporingen, wat vijf keer boven het EU-gemiddelde van 4% ligt. Spanje registreerde relatief weinig incidenten gerelateerd aan niveau-overgangen of andere verwondingen dan de Europese mediane cijfers. In 2024 stierven ongeveer 18 mensen in Spaanse spoorwegongevallen, rechtvaardigend dat Spanje een van de landen met de laagste spoorwegsterftecijfers in de EU is, met ongeveer één dodelijk ongeval per 1.000 km spoorlijn.
Rechters en het lopende onderzoek
Een strafrechtelijk onderzoek wordt momenteel voorbereid door Spaanse officieren, zoals gemeld door bronnen van het binnenlandse ministerie. Zij wachten op het rapport van de politie alvorens het onderzoek te starten. Volgens de Spaanse minister van vervoer kan het onderzoek zo’n maand duren. Premier Pedro Sánchez uitte zijn medeleven via X (voorheen Twitter), waarin hij de nacht als een periode van diep verdriet beschreef.
Terwijl veel gewonden het ziekenhuis verlieten, waren familieleden nog steeds actief opzoek naar informatie over vermiste familieleden via sociale media en hospitalsystemen. Het team van Data & Forensics, dat bestaat uit specialisten in gegevensanalyse, onderzoekt de situatie door data te verzamelen en te visualiseren, inclusief satellietbeelden en open source informatie, om een gedetailleerd en objectief verslag te bieden.
