De nasleep van de protesten en de zoektocht naar de doden
Een week geleden stond Kiarash in een magazijn waar de lichamen van degenen die tijdens de protesten waren omgekomen werden opgeslagen. Terwijl beveiligingsverleners toekeken, doorzocht hij de doden op zoek naar bekende gezichten. In een interview met Sky News, nadat hij Iran had verlaten, beschreef hij zijn zoektocht naar het lichaam van een vriendin van zijn schoonzus, een jonge vrouw die door de hals was geschoten tijdens een protest.
Hij vond haar tussen duizenden slachtoffers, gestapeld op elkaar. “Er waren zoveel kinderen daar,” zei hij. “Ze lagen in kleine zakken – tussen twee magazijnen uitgestrooid.” Hij vertelde ook over een moeder die haar kind tussen de lichamen ontdekte: “Ze zat te schreeuwen: ‘Dit is mijn baby… alstublieft raak haar niet aan’.”
De protesten en de confrontaties
Kiarash ging de volgende dag opnieuw naar een protest, waar hij ternauwernood aan een schotrichting ontsnapte. “De mensen vragen om wat ze willen,” zei hij. “Maar niemand luistert naar hen. In plaats daarvan reageren ze met kogels en zware machinegeweren.”
Een door de overheid opgelegde internetblokkade heeft het bijna onmogelijk gemaakt om het volledige scala van gebeurtenissen binnen Iran te zien. Toch biedt Kiarash’ getuigenis een zeldzaam inkijkje in het geweld dat zich afspeelt.
Het zoeken naar de doden en het vaststellen van de overlijdens
Menserechtenorganisaties schatten dat duizenden mensen zijn omgekomen, waarvan sommigen bevestigd werden door video-opnames uit eenheden zoals het mortuarium dat Kiarash bezocht, met honderden lichaamszakken waarvan sommige met naam en toebehoren beschreven waren. Sky News’ Data en Forensics-team heeft deze video’s gebruikt, in combinatie met socialmediaberichten, informatie van mensenrechtenorganisaties en interviews met familieleden, om de overlijdens te bevestigen.
We hebben een lijst opgesteld met ongeveer 200 namen en meer dan 100 overlijdens geverifieerd, zodat we meer kunnen leren over de levens van degenen die bij de opstand omkwamen. De meeste bevestigde overlijdens vonden plaats op 8 januari, de dag dat het internet werd uitgeschakeld. Mensen zijn op protesten door het hele land omgekomen.
De oorzaak van de overlijdens
In bijna alle gevallen die we hebben onderzocht, blijkt dat de meerderheid van de slachtoffers is getroffen door vuurwapengeweld. Toch wijst ons onderzoek ook op inconsistenties in de officiële vastleggingen van de overlijdens door het regime.
Sourena Golgoun was 18 jaar oud en woonde aan de kust. In zijn laatste Instagram-bericht, van november vorig jaar, schreef hij: “Nog een jaar voorbij met alles wat goed en slecht was.” Acht weken later was hij, een jonge student chemische engineering die van karate hield en piano speelde, al overleden.
Zijn neef, Mohammad Golgoun, vertelde Sky News dat hij werd beschoten vanaf de achterkant. “De kogel scheurde zijn hart en longen, en hij overleed ter plekke,” zei hij. Volgens Mohammad dreigen de autoriteiten mensen die de lichamen komen ophalen, met intimidatie en valse beschuldigingen.
De beschuldigingen en de politieke context
De Iraanse autoriteiten wijten het protestgeweld aan buitenlandse vijanden en beschuldigen vermeende terroristen van aanvallen op de veiligheidstroepen. In een brief aan de secretaris-generaal van de VN op 14 januari schrijft Iran dat “vreedzame protesten sinds 28 december 2025 door terroristische elementen werden gesaboteerd en veranderd in gewelddadige rellen”.
Amir Ali Haydari, 18 jaar, was aanwezig bij een protest in Kermanshah op 8 januari en kwam nooit meer thuis. Zijn neef, Diako Haydari, vertelde dat hij werd neergeschoten in het hart en vervolgens meerdere keren op zijn hoofd werd geslagen, waardoor zijn hersenen werden verspreid op de grond. De doodsoorzaak werd later op het doodsformulier vermeld als een val van grote hoogte.
De praktijken rondom de identificatie en de betaling voor de lichamen
Leila Alikarami, mensenrechtenadvocate, wijst op de misleidende rapportages over de oorzaken van de overlijdens. Ze stelt dat het herhaald voorkomen van verdachte doodsoorzaken, zoals schotwonden of geweld, en de verdachten die worden gecoverd, duidelijk maakt dat de staat bewust de verantwoordelijkheid probeert te verbergen.
Familierechers vertellen dat ze gedwongen worden te betalen voor het terugkrijgen van de lichamen, met sommigen die bedragen tot £7.000 noemen. In eerdere repressies werd ook gemeld dat familieleden een “kogelgeld” moesten betalen, dat lijkt te verwijzen naar de kosten van het gebruikte munitie. Volgens een Iraanse vrouw in ballingschap, die berichten van haar familie ontvangt, eisen de autoriteiten 1 miljard toman, omgerekend tussen £5.000 en £7.000, voor de vrijgave van de lichamen. Sommige families zouden tot £21.000 hebben betaald, volgens de mensenrechtenorganisatie Hengaw. Aangegeven wordt dat de autoriteiten de lichamen niet vrijgeven zonder betaling, terwijl staatszenders aangeven dat mortuariumdiensten gratis zouden moeten zijn.
De slachtoffers en de variatie in de selectie
Er is geen duidelijk patroon in de doelgroep van de regime-aanvallen onder de slachtoffers die Sky News heeft geverifieerd. Hoewel de meeste slachtoffers mannen en jongens zijn, zijn er ook zes vrouwen onderzocht, waaronder Nazli Janparvar. Zij was actief op social media en uitte haar politieke standpunten, zoals haar oproep “Strijd, strijd voor vrijheid. Het enige doel nu is de regime omverwerpen.”
Ze werd op 8 januari tijdens anti-regeringsdemonstraties in Teheran neergeschoten en kwam daarbij om het leven. Video’s tonen dat de veiligheidstroepen op ongewapende burgers schoten en dat protesten werden aangehouden, met brandstichtingen en confrontaties.
De onmogelijkheid om alle slachtoffers te identificeren
Hoewel Sky News zich heeft gericht op meer dan 100 slachtoffers, vertegenwoordigt dit slechts een klein deel van de duizenden die volgens mensenrechtenorganisaties zijn gestorven. De internetblokkade duurt nu meer dan een week en zolang deze voortduurt, blijft het moeilijk om de volledige verhalen achter de slachtoffers te horen. Mogelijk zullen niet alle namen bekend worden en blijven veel families wachten op nieuws over hun geliefden.
Een vrouwelijke Iraanse in Canada, die vanwege anonimiteit spreekt, vertelde dat haar eerste beeld bij de gedachte aan slaap de foto’s van de mortuaria zijn. Ze wacht al meer dan een week op nieuws uit Iran, zonder te weten of haar familieleden nog in leven zijn. Voor de communicatiestop stuurden haar protesterende vrienden berichtjes die mogelijk hun laatste waren: “Als ik dood ben, vertel de wereld dat ik sterf voor vrijheid.”
Het werk van de Data en Forensics-team
Het Data en Forensics-team van Sky News bestaat uit specialisten die transparante journalistiek leveren. Ze verzamelen, analyseren en visualiseren gegevens, waarbij ze traditionele verslaggeving combineren met geavanceerde analyses van satellietbeelden, social media en andere open bronnen. Door middel van multimedia vertellen ze verhalen om een beter beeld te geven van de gebeurtenissen en de werkwijze van hun rapportage.
