De Oreshnik-raket en haar bereik
De Russische hypersonische raket Oreshnik, die mogelijk een bereik tot 5.500 kilometer heeft, kan theoretisch grote delen van Europa binnen schot houden. Tijdens recente militaire acties op Oekraïne, waaronder de aanvallen op 8 januari 2026, werd deze raket voor het eerst ingezet. De inzet van de Oreshnik in deze context heeft de aandacht niet alleen op het slagveld gericht, maar ook op de bredere veiligheidsuitdagingen voor Europa en de NAVO.
Technische kenmerken en strategische implicaties
De raket, die over nucleaire capaciteit beschikt en hypersonisch beweegt, werd gericht op Lviv in West-Oekraïne. De aanval betrof een intensieve nachtoperatie met in totaal 278 Russische raketten en drones. Hoewel de schade door de Oreshnik-aanval in Lviv relatief beperkt bleef, ligt de betekenis vooral in wat de raket aanduidt en niet in de schade die het heeft toegebracht.
De snelheid van Mach 10 tot 11 betekent dat het systeem moeilijk te onderscheppen is: systemen voor raketafweer hebben minder tijd om het projectiel te detecteren, volgen en uitschakelen. Volgens het Royal United Services Institute zou een IRBM op Mach 10 binnen tien minuten het Verenigd Koninkrijk kunnen bereiken als het vanaf west-Rusland wordt gelanceerd.
Hoewel Oekraïne in het verleden een interceptiepercentage van ongeveer 80% wist te realiseren, daalde dat percentage tot 54% tegen het laatste kwartaal van 2025, vooral door de ontwikkeling van hypersonische systemen die intercepties verder moeten bemoeilijken.
Sommige defensieanalisten betwijfelen of de Oreshnik daadwerkelijk revolutionair is en suggereren dat het mogelijk een aangepaste versie is van de bestaande RS-26 Rubezh IRBM.
Reacties en veiligheidsrisico’s
De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken, Andrii Sybiha, beschouwde de Oreshnik als een “ernstige bedreiging” voor de Europese veiligheid. Het feit dat de raket infrastructurele doelen in Lviv aangreep, op ongeveer 40 mijl van de Poolse grens, maakt de risico’s duidelijk. Polen, dat al meerdere keren te maken kreeg met Russische drones en luchtincidenten, lijkt nu nog kwetsbaarder voor dergelijke aanvallen.
De recente aanval op Lviv volgt op een eerdere Russische aanval op Dnipro in november 2024. De aanval op Lviv lijkt echter met inertie- of niet-explosieve ladingen te zijn uitgevoerd, wat de directe verwoestingen beperkt. Toch onderstrepen defensie-experts dat de echte boodschap ligt in de capaciteiten van de raket: haar snelheid, bereik en overlevingsvermogen.
Militaire en geopolitieke gevolgen
De timing van de lancering weerspiegelt de recente koerswijzigingen in de nucleaire doctrine van Rusland, inclusief een lager drempel voor nucleaire reacties. Daarnaast heeft Rusland gewaarschuwd dat Britse en Franse militaire “eenheden en faciliteiten” in Oekraïne, onder een eventueel vredesakkoord, als legitieme doelen zouden worden beschouwd.
De reputatie van de Oreshnik, die in staat zou zijn om ondergrondse bunkers te vernietigen, vergroot de veiligheidsrisico’s voor Oekraïne en de NAVO, vooral wat betreft militaire en opslagvestigingen en het personeel dat zich daarin bevindt. Vladimir Poetin heeft aangegeven de raket ook met conventionele ladingen te willen gebruiken, wat de frequentie van haar inzet mogelijk kan verhogen.
Op dit moment blijven de aanwezigheid en het gebruik ervan beperkt, maar het verhoogt de dreiging en voegt een nieuwe dimensie toe aan het voortduren van het conflict. De raket fungeert niet alleen als een militair instrument, maar ook als een strategisch signaal vanuit Moskou tegen wat het beschouwt als “buitenlandse inmenging” door westerse landen en hun bondgenoten.
Concluderende observaties
Hoewel de recente inzet van de Oreshnik mogelijk geen directe militaire dreiging voor de NAVO vormt, verhoogt ze wel de strategische spanning. Het legt bloot dat de westerse raketverdediging kwetsbaar is en dwingt NAVO-leiders na te denken over scenario’s met de ergste uitkomsten.
De oorlog in Oekraïne blijft nauw verbonden met de bredere Europese veiligheidssituatie, en de inzet van hypersonische wapens onderstreept de voortdurende risico’s en de evoluerende dynamiek van deze conflicten.
