De afschaffing van de executies en het afsluiten van San Quentin
In Californië zal de doodstraf binnenkort tot het verleden behoren. Sinds 2006 worden er geen executies meer uitgevoerd in de gevangenis van San Quentin. Volgens de huidige plannen zal de gevangenis in de komende maanden haar functie als executionplaats volledig beëindigen. Sky News kreeg de zeldzame gelegenheid om een blik te werpen in de gevangenis en de omstandigheden waarin de gedetineerden verkeren, voordat de sluiting definitief wordt.
Levenslange gevangenissen en hun verhalen
De confrontatie met de realiteit achter de tralies
Binnen de strafcel van de vonden we een reeks gedetineerden met uiteenlopende achtergrondverhalen. Aan de ene kant staat David Carpenter, die via het internet bekend staat als “De Trailside Killer”, een seriemoordenaar en verkrachter. Aan de andere kant zagen we Raynard Cummings, die zich tijdens het bezoek laatdunkend uitliet over de omstandigheden en glimlachend zijn gelijk wilde halen door zijn Amerikaanse accent te imiteren. Zijn geschiedenis, geworteld in een fataal schot op een politieagent, heeft hem vier decennia geleden achter de tralies gebracht.
De duistere levensverhalen van de gevangenen
Het is opmerkelijk dat veel van de verhalen die de gedetineerden delen, een onheilspellende ondertoon hebben. Robert Galvan, een man van 48 jaar met uitgebreide tatoeages en een ernstige blik, bekende dat hij zijn medegevangene heeft vermoord. Hij vertelde dat hij het gevaarlijke pad naar de doodstraf bewust heeft gekozen, met de bedoeling om zijn proces te beïnvloeden door een gewelddadige daad. Zijn verhaal illustreert hoe brutaliteit soms wordt ingezet als een strategie om de omstandigheden te veranderen.
Ook Michael Lamb, 55 jaar, die ooit een white supremacist was en in 2008 werd veroordeeld voor moord, deelt zijn verleden. Hij beschrijft dat hij een bendegenoot in het tv-programma Fox Undercover heeft geëxecuteerd door hem achterover te schieten in een steeg. Daniel Landry, eveneens 55, bevestigt dat hij een medegedetineerde heeft doodgeschoten, omdat hij moest kiezen tussen zichzelf en de ander – en op dat moment werd de ander niet gered.
Het dagelijkse leven en beveiligingsmaatregelen binnen de gevangenis
Het leven op de doodsbloem is getekend door een complexe beveiligingsinfrastructuur. Bewakers patrouilleren op verhoogde loopbruggen die tegenover de celblokken liggen. Deze beveiliging creëert een sfeer van constante waakzaamheid, waarbij de gangbare kleding van de gedetineerden (blauw, spijkerbroek, oranje) strikt wordt vermeden door bezoekers en personeel.
Gevangenen mogen per week twintig uur de cel verlaten, maar alleen na een strenge controle en altijd onder begeleiding en met handboeien. Tijdens het transport wordt er snel en duidelijk op de alertheid van het personeel aangedrongen, om een veilige omgeving te garanderen. De cellen zelf worden beschermd door stevige tralies en een extra mesh dat het kleine ruimte donker en bijna silhouetachtig maakt, waardoor het zicht op de inhoud beperkt blijft.
Het geluid en de sfeer in de gevangenis
De omgeving is doortrokken van lawaai: metalen deuren die dichtklappen, sleutels die klapperen, alarmbellen, geblaf van bewakers en de warempel constante aanwezigheid van beeldschermen en elektronische apparaten. Volgens gevangen Lamb is de omgang om te overleven niet humaan: “We zitten de hele dag in onze cellen, moeten ons uitkleden en worden altijd in handboeien meegenomen.”
Landry beschrijft het proces als een voortdurende, donkere en parasitaire situatie waarop geen garanties bestaan. “Ze maken hun eigen regels en die veranderen dagelijks. Het is gewoon overweldigend en drukkend,” zegt hij.
Van de doodstraf naar reïntegratie
De recente politieke ontwikkelingen hebben geleid tot een moratorium op de doodstraf in Californië. Gouverneur Gavin Newsom verklaarde dat de doodstraf in feite een vorm van door de overheid gesponsorde moord is, en dat de invoering ervan vooral afhankelijk is van rijkdom en ras, niet van schuld of onschuld. Als gevolg hiervan wordt de doodstraf in San Quentin voor altijd beëindigd en worden alle ongeveer 400 gedetineerden overgebracht naar andere gevangenissen binnen de staat.
In plaats hiervan wordt de oorspronkelijke locatie getransformeerd tot de San Quentin Rehabilitation Centre. De doodvleugel wordt afgebroken in de vrouwengevangenis centraal in Californië, waar nu vrouwelijke terdoodveroordeelden worden vastgehouden. De overgebrachte gevangenen behouden hun doodstraf, maar in praktische zin dienen ze levenslange celstraffen zonder wis-esrecht.
De toekomst voor de gedetineerden
Volgens Lieutenant Guim’Mara Berry van het Californiase Department of Corrections and Rehabilitation, worden de gedetineerden verplaatst om hen in staat te stellen schuld te betalen, zich voor te bereiden op een mogelijke vrijlating en hun leven opnieuw op te bouwen. Ze stelt dat het belang ligt in het geven van een doel aan deze personen, zelfs zonder concrete releasedatum, omdat dat de mentale gezondheid ten goede komt en het voorkomen van verdere stress voor het personeel bevordert.
Michael Cook, 51 jaar, die veroordeeld is voor het vermoorden van twee oudere vrouwen, uit zijn hoop dat de veranderingen in de wet hem een nieuwe kans bieden: “Ik wil niet dat mensen me zien als een monster. Ik wil gelijk behandeld worden.”
Voor de overgebleven gedetineerden betekent de sluiting van San Quentin dat zij de rest van hun leven in gevangenis doorbrengen, maar zonder de dreiging van de doodstraf.
