Het onvermogen van sancties en de onverschilligheid van Rusland
De recente sancties die het Verenigd Koninkrijk heeft opgelegd aan Rusland, werden met enige hopeloosheid aangekondigd. Ondanks de maatregelen lijkt er weinig verandering op te treden. Dit gevoel van machteloosheid wordt gedeeld door andere Europese landen. Ondanks woorden, retoriek en sancties blijft Vladimir Poetin onaangedaan door de druk die wordt uitgeoefend.
Deze week toonde Poetin een agressievere houding dan ooit tevoren. Hij waarschuwde dat, hoewel Rusland niet op zoek is naar oorlog, het oorlog wel kan initiëren als Europa daar de eerste stap toe zet. De situatie rondom de oorlog in Oekraïne ontwikkelt zich verder, terwijl het wereldwijde gedrag onder nieuwe regels en leiding plaatsvindt, maar de realiteit lijkt nog niet door te dringen in Europa.
De verval van het ‘regelgebaseerde wereldorde’
De lang bejubelde ordening op basis van internationale regels blijkt steeds meer uiteen te vallen. De Verenigde Staten, ooit de beschermers van deze orde, lijken afstand te doen en werken in toenemende mate samen met Rusland. Het beleid van de Amerikaanse regering, onder leiding van Donald Trump en daarna, richt zich meer op het herstellen van handelsrelaties en zakelijke overeenkomsten met Rusland, ondanks het misbruik en de schadelijke acties van het land.
Op het slagveld boekjt Poetin stelselmatige vooruitgang. Oekraïne kampt met financiële problemen; de VS houden de stroom geld naar Oekraïne stop en opereren nu als wapenverkoper, waarbij wapens via Europa worden verkocht. Oekraïne heeft jaarlijks meer dan honderd miljard dollar nodig om de strijd voort te zetten. Europese landen discussiëren over hoe ze de bevroren Russische tegoeden kunnen gebruiken om dat geld te financieren, maar er is nauwelijks sprake van dat de Europese leiders bereid zijn om belastingbetalers daarvoor te laten opdraaien.
De onmogelijkheid van militaire interventie
Een alternatieve optie, het sturen van troepen naar Oekraïne, wordt door vrijwel niemand aangenomen. Daardoor blijven woorden en sancties de stand-in voor daadwerkelijke steun. Politieke leiders zoals Sir Keir Starmer spreken over het “moreel verwerpelijke” gedrag van het Kremlin, vooral naar aanleiding van het onderzoek naar de dood van Dawn Sturgess in Salisbury in 2018. Rusland wordt verantwoordelijk gehouden voor de vergiftiging van Sergej Skripal en diens dochter.
Desalniettemin blijft Europa vooral vaag in haar ondersteuning. Als de Europese overheden niet bereid zijn om daadwerkelijk financiële steun te bieden en hun woorden niet in daden om te zetten, ontstaat de vraag of er veel verschil is met bluf en posturing.
De relatie tussen Europa, de VS en Rusland
Gedurende bijna een jaar treden Europese regeringen meer en meer in de ontkenning. Terwijl de Amerikaanse interesse in Rusland toenam, hoopte Europa vergeefs op het herstel van een partnerschap. Inmiddels lijkt de relatie tussen Trump en Poetin volledig zichtbaar en publiek. De VS lijkt niet meer geïnteresseerd in het ondersteunen van Oekraïne of Europa, maar alleen in het verdienen aan wapenverkopen die het conflict in stand houden.
Charmes van Moscow, in de vorm van aantrekkelijke deals, lijken al voldoende om de aandacht van Donald Trump te blijven vasthouden. Het vervangen van effectieve sancties en financiële steun door woorden en beloftes wordt op den duur schadelijk, vooral voor Oekraïne. Volgens recente uitspraken van Poetin, blijft Oekraïne in de veronderstelling dat Europa achter hen staat, terwijl dat in werkelijkheid niet het geval is. Deze steun wordt gezien als een illusie die Kiev aanspoort door te vechten tot het uiterste, in de veronderstelling dat Brussel en andere Europese landen hen steunen.
Het moment van verantwoording voor Europa nadert, maar de leiders lijken niet klaar om de werkelijkheid onder ogen te zien. De vraag blijft of zij bereid zijn om de fundamentele problemen aan te pakken of slechts af te wachten tot het te laat is.
