Het Europese Hof benadrukt de verantwoordelijkheid van het Verenigd Koninkrijk richting slachtoffers van mensenhandel
Op woensdag 31 december 2025 heeft een vooraanstaande Europese rechtbank het Britse besluit ter discussie gesteld om het staatsburgerschap van Shamima Begum, die op jonge leeftijd naar het Midden-Oosten vertrok om zich bij de zogenaamde Islamitische Staat (IS) aan te sluiten, in te trekken. Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) heeft de Britse autoriteiten aangesproken op de plicht van de staat tegenover slachtoffers van mensenhandel, voorafgaand aan de beslissing om Begum haar Britse nationaliteit te ontnemen.
De achtergrond van de zaak
Begum, toen 15 jaar oud en afkomstig uit Bethnal Green in Oost-Londen, vluchtte tien jaar geleden naar gebieden onder controle van IS. Kort daarna werd ze “gehuwd” met een IS-strijder en in 2019 ontdaan van haar Britse burgerschap, omdat de Britse overheid haar als een bedreiging voor de nationale veiligheid zag. Begum bevindt zich momenteel in een kamp in Syrië, waar haar jonge zoon in 2019 overleed, kort voordat haar staatsburgerschap werd ingetrokken.
De juridische strijd door Begum
Volgens een document dat eerder deze maand openbaar werd gemaakt door het Europese Hof, voert Ms Begum een beroep aan tegen het besluit op grond van artikel 4 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Dit artikel verbiedt slavernij en gedwongen arbeid. Begum heeft haar zaak ingediend in december vorig jaar, nadat haar was ontzegd om de uitsluiting van haar Britse nationaliteit aan te vechten bij het Hooggerechtshof van het Verenigd Koninkrijk.
Vragen van de rechtbank aan de Britse overheid
De rechtbank stelde vier vragen aan het Engelse Ministerie van Binnenlandse Zaken, waaronder of de minister op basis van artikel 4 van het EVRM de positieve verplichting had om te onderzoeken of Begum slachtoffer was van mensenhandel. Ook vroegen de rechters of uit dat feit enige verplichtingen voortvloeiden voordat haar burgerschap werd ontnomen.
Uitspraken van de advocaten over de zaak
Birnberg Peirce Advocaten, die Begum vertegenwoordigt, stelde dat de uitspraak van het Europese Hof een “ongekend mogelijkheden” biedt voor het Verenigd Koninkrijk en Begum om zich te verdiepen in de grote vraagstukken die in haar zaak aan de orde zijn. Advocaat Gareth Peirce wijst erop dat het “onmiskenbaar” is dat een Britse tiener van 15 jaar “geïntrateerd, gestimuleerd en misleid” is om het huis te verlaten en naar IS-territorium te reizen, met het doel om als kind bij een IS-strijder te worden gebracht voor het voortplanten van kinderen voor de Islamitische Staat.
Ze voegde eraan toe dat het onmogelijk is om de opeenstapeling van mislukkingen te negeren die tot doel hadden een kind te beschermen dat wekenlang bekend was als een persoon met een hoog risico, vooral toen een goede vriend in dezelfde route naar Syrië was vertrokken. Daarnaast wordt erkend dat de voormalige minister van Binnenlandse Zaken, Sajid Javid, die in 2019 publiekelijk besloot om Begum haar staatsburgerschap te ontnemen, geen aandacht had besteed aan de problemen van grooming en mensenhandel bij een schoolkind in Londen en aan de daaropvolgende plichten van de staat.
De reactie van de Britse overheid
Volgens recent beleid legt de Britse regering prioriteit op de bescherming van slachtoffers van grooming en mensenhandel, hoewel het antwoord op de vragen van het Europese Hof duidelijk maakt dat het beleid krachtig wordt verdedigd.
Een woordvoerder van het Ministerie van Binnenlandse Zaken verklaarde dat elk besluit om nationale veiligheid te waarborgen, stevig wordt ondersteund. “De regering zal altijd het Verenigd Koninkrijk en haar burgers beschermen,” aldus de woordvoerder. “Daarom is Shamima Begum, die een bedreiging vormt voor de nationale veiligheid, haar Britse burgerschap ontnomen en kan ze niet terugkeren naar het Verenigd Koninkrijk.”
Politieke reacties op de zaak
De Conservatieve Partij heeft uitgesproken dat Begum onder geen enkele omstandigheid terug in het Verenigd Koninkrijk zou moeten keren. De schaduwminister van Binnenlandse Zaken, Chris Philp, benadrukte dat Begum bewust koos om de gewelddadige islamistische extremisten van Daesh te ondersteunen, die tegenstanders vermoordden, duizenden vrouwen en meisjes verkrachtten en mensen van de gebouwen wierpen vanwege homoseksualiteit.
