De huidige kwetsbaarheid van Iran’s regime
De situatie in Iran toont tekenen van een steeds meer fragiel regime, dat zich echter nog steeds standvastig toont. Ondanks de massale protesten die het land al meerdere keren hebben getroffen, lijkt de overheid weinig bereidheid te tonen om toe te geven of te versoepelen. De protesten, die ongetwijfeld de gevolgen kunnen hebben van verdere staatsmaatregelen, worden tot nu toe streng onderdrukt. De regering heeft haar aanpak verfijnd, ondersteund door de harde hand van de revolutionaire garde en de Basij-militieën.
Historische protestgolven en repressie
Iran heeft in het verleden verschillende wijdverspreide protestgolven doorgemaakt, zoals in 2009 na vermeend verkiezingsfraude, in 2019 over brandstofprijzen en in 2022 vanwege misstanden door de morele politie. De autoriteiten passen een uitgebreide strategie toe, waaronder het gebruik van geweld, massale arrestaties, openbare terechtstellingen en het volledig afsluiten van het internet.
Het afsluiten van de communicatie is bijzonder kritisch. Het creëert een ‘informatieblokkade’ waardoor demonstranten niet weten of anderen hun acties voortzetten. Deze onzekerheid ontmoedigt mogelijk verdere protesten, vooral wanneer men niet kan connecten met de buitenwereld. De media die wel beschikbaar zijn, tonen vaak staatsgerichte beelden waarin protesterende groepen of dreigende verklaringen duidelijk zichtbaar zijn. Threats van de regering, zoals de dreiging met de doodstraf voor protestvoerders, worden frequent gecommuniceerd.
De uitdaging van het behoud van protestbewegingen
Het is moeilijk voor de protestbewegingen om momentum te behouden over alle 31 provincies, vooral als er geen duidelijke leiderschap is binnen Iran zelf. Hoewel sommige steun bestaat voor Reza Pahlavi, de zoon van de laatste sjah, bevindt hij zich in de Verenigde Staten. Zijn oproepen voor stakingen en verdere demonstraties kunnen moeilijker doorklinken, mede door de internetblokkades.
Deze maatregelen stellen de autoriteiten in staat om streng op te treden zonder dat zij zichtbaarheid of internationale druk hoeven te vrezen. In 2019 leidde dit tot de dood van naar schatting 1500 protesteerders. Op dit moment is het aantal slachtoffers niet geheel duidelijk, mede door de beperkte informatievoorziening.
Economische en politieke implicaties
Het regime wordt geconfronteerd met een potentieel grote economische tol door de voortdurende onderdrukking. De sancties en de structurele economische problemen die Iran al kent, maken verdere escalatie riskant. Toch blijft de vraag of de overheid haar onderdrukkingsstrategie langdurig kan volhouden. Een revolutie zou alleen kunnen plaatsvinden met de steun van de veiligheidskringen, die besluiten dat de nieuwe continuïteit met de oude leiderschap niet langer zinvol is. Op dit moment is daar echter geen duidelijke aanwijzing voor.
De rol van externe factoren
De situatie wordt verder beïnvloed door internationale actoren. Donald Trump heeft bijvoorbeeld beloofd Iran zwaar te treffen als de autoriteiten geweld gebruiken tegen demonstranten. Israël zou mogelijk gebruik kunnen maken van de situatie voor een militaire actie. Ondanks de kwetsbaarheid van het regime wordt het leiderschap, onder leiding van Ayatollah Ali Khamenei, niet gezien als zwak en toont het zich vastberaden om de macht niet te verliezen.
Conclusie
Hoewel het Iraanse regime op papier uiterst kwetsbaar lijkt, toont het zich nog steeds daadkrachtig en weerbaar. De strijd is nog niet voorbij en de uitkomst hangt af van een complex samenspel tussen binnenlandse protesten, economische druk en internationale ontwikkelingen.
