Een verlangen naar normaliteit in Gaza
De inwoners van Gaza koesteren een sterk verlangen naar een normaal bestaan, met volledige winkels, goed werkende ziekenhuizen, open scholen, bewoonbare huizen en goed onderhouden wegen. Ze hopen op betrouwbare elektriciteit, rustiger luchten zonder drones en dagen zonder het geluid van geweerschoten.
Een opvallend evenement was de bruiloft van 54 koppels in Khan Younis, gehouden in één grote gezamenlijke ceremonie. Toen de gasten zich verzameld hadden, klommen velen op een ingestort gebouw tegenover het podium om naar de bruiden en bruidegommen te zwaaien en de feestvreugde te delen. Te midden van het grauwe landschap van stof en vernietiging, was het beeld van kleuren en vreugde verrassend.
Een werkelijkheid vol conflicten en bedreigingen
Deze aansporing tot een betere wereld is echter slechts een illusie. Gaza wordt nog altijd verscheurd door gevaar, geweld en instabiliteit. Alles speelt zich af binnen een complex web van tegengestelde belangen, waardoor de veiligheid uiterst fragiel blijft en men zich afvraagt of ooit vrede kan terugkeren.
In de afgelopen dagen waren er verschillende incidenten. Zo meldde het Israëlische leger dat vijf soldaten gewond waren geraakt tijdens een aanval door Hamas-strijders, die mogelijk uit tunnels tevoorschijn kwamen. Zoals vaker het geval is bij zulke incidenten, reageerde Israël met militair geweld en voerde een luchtaanval uit op een hooggeplaatste Hamas-functionaris. Tijdens de nasleep vielen ook burgerslachtoffers, waaronder twee kinderen.
Daarnaast kondigde Israël aan dat het de Rafah-grensovergang zou openen, maar alleen voor het uitlaten van mensen uit Gaza. Egypte gaf aan niet samen te werken tenzij de uitgang open zou staan voor reizen in beide richtingen. Israël, dat vermoed dat Egypte Hamas financieel ondersteunt, stemde daarmee niet in. Een patstelling was het gevolg.
In dezelfde context werd Yasser Abu Shabab, een leider van een militante groep die tegen Hamas was en covert steun van Israël kreeg, door Hamas-strijders vermoedelijk geëlimineerd. Hoe hij precies in conflict kwam met Hamas is niet helemaal duidelijk, maar zijn dood geeft aan dat Hamas, in tegenstelling tot de verzwakte oppervlak, opnieuw controle uitoefent.
De terugkeer van gijzelaars en toekomstige stappen
Een recente ontwikkeling was de terugkeer van de stoffelijke resten van een van de laatst vastgehouden gijzelaars, Sudthisak Rinthalak, van Gaza naar Israël. Op dit moment blijft alleen de lichaam van politiefunctionaris Ran Gvili nog binnengehaald worden. Na de terugkeer van die resterende stoffelijke resten wordt getwijfeld over de volgende stappen.
In theorie zou de tweede fase, met het ontvangen van hulp, ontwapening van Hamas, reconstructie van Gaza en nieuwe bestuurssystemen, kunnen beginnen. Maar de obstakels die daarvoor overwonnen moeten worden, zijn aanzienlijk. Vragen over wie daadwerkelijk Hamas’s wapens zal wegnemen en hoe de Palestijnen zullen reageren op buitenlandse bestuurders blijven onbeantwoord.
Verschillende bronnen benadrukken dat veel inspanningen, vooral door Amerikaanse diplomaten, militairen en beleidsmakers, geleverd zijn om deze toekomstplanning vorm te geven. Amerika beschikt over een groot coördinatiecentrum in het zuiden van Israël, en de Amerikaanse president Trump ziet vrede in het Midden-Oosten als een kans op de Nobelprijs.
Toch is het onrealistisch te verwachten dat deze plannen soepel uitgevoerd worden. De ambitieuze doelen van fase twee blijven tot nu toe vooral dromen. Een groot deel van Gaza, namelijk de helft, blijft onder Israëlisch militaire controle, en de Israëlische defensie-legers blijven aanwezig.
De complexe situatie en de vraag naar duurzame vrede
De andere helft van Gaza verkeert in een soort quasi-anarchie. Een door de VN goedgekeurde idee voor een militaire waarnemingsmacht is nog niet gerealiseerd, en ook de regels voor gebruik van geweld ontbreken. Stel dat een Egyptische eenheid intervient bij een vuurgevecht tussen Hamas en andere milities, wie zou eerst worden aangevallen? Welke regels bepalen hun interactie? Het is moeilijk te voorspellen hoe vrede op lange termijn kan worden gewaarborgd.
De terugkeer van Hamas die zich niet wil ontwapenen en niet ophoudt met hergroeperen, maakt de verwachting dat contacten met deze groep uiteindelijk vrijwillig ontwapend en ontbonden zal worden, steeds onwaarschijnlijker. Zonder die ontwapening zal Israël zich blijven zorgen maken over een herhaling van een aanval zoals op 7 oktober.
De situatie blijft gevaarlijk en onzeker. De komst van de laatste gijzelaar zal ongetwijfeld nieuwe vragen oproepen, zonder dat meteen duidelijke antwoorden voorhanden zijn. Voor de inwoners van Gaza zal de onzekerheid over de toekomst blijven bestaan.
