De potentiële meerderheid en de hernieuwde roep om een referendum
De Schotse leider John Swinney heeft aangegeven dat een eventuele meerderheid tijdens de verkiezingen in mei als een groen licht zou worden beschouwd voor een nieuw referendum over onafhankelijkheid. Tijdens de uitzending van Sky News’ Sunday Morning With Trevor Phillips verklaarde hij dat hij van mening is dat de Scottish National Party (SNP) aanzienlijk moet scoren in de stemming om een nieuw initiatief te kunnen lanceren. Swinney benadrukte dat de partij een goede positie moet behalen in de verkiezingen, omdat alleen dan een meerderheid in het Schotse parlement wordt gerealiseerd.
De strategische implicaties van de verkiezingsuitslag
In antwoord op de vraag of de peilingen in mei een ‘verkiezing voor onafhankelijkheid’ vormen, antwoordde Swinney dat het belangrijk is dat de SNP in de verkiezingen aanzienlijk wint. Volgens hem moet de partij een meerderheid behalen in het parlement, aangezien dit in 2011 leidde tot een referendum in 2014, waarin de Schotten hun eigen grondwet konden bepalen. Dit onderwerp blijft actueel, vooral nu de mogelijkheid van een nieuw referendum centraal staat in de politieke discussies.
Reacties op mogelijke afwijzing door de Britse regering
Toen Phillips vroeg wat Swinney zou doen als de Britse premier Sir Keir Starmer een verzoek om een tweede referendum afwijst, antwoordde Swinney dat het recht op zelfbeschikking bij de Schotten ligt. Hij stelde dat de UK officiële samenwerking zou moeten respecteren, omdat het volgens hem een partnerschap van gelijken is. Daarnaast voegde hij toe dat bij het winnen van een meerderheid in het Schotse parlement in mei, Starmer niet automatisch de positie van premier zou behouden. Swinney benadrukte dat zolang hij de meerderheid behaalt, hij verwacht dat de situatie verandert.
De historische context en de huidige politieke situatie
De SNP is momenteel de grootste partij in het Schotse parlement met 60 zetels van de 129. De laatste keer dat een stemmingsproces plaatsvond over onafhankelijkheid was in 2014, waarbij meer dan twee miljoen mensen (55,3%) stemden tegen een onafhankelijk Schotland en 1,6 miljoen (44,7%) voor. Na die afwijzing trad eerste minister Alex Salmond af en werd Nicola Sturgeon zijn opvolgster. Ondanks dat de eerste referendum werd gepresenteerd als een zeldzame kans, blijft de campagne voor een nieuw referendum doorgaan, vooral vanwege de onvrede over de uitkomst.
De wettelijke beperkingen en de rol van het hoogste rechtshof
Het vorige Conservatieve beleid weigerde akkoord te gaan met een tweede referendum, en de kwestie werd voorgelegd aan het hoogste gerechtshof van het Verenigd Koninkrijk. In 2022 oordeelde dat de Schotse regering niet zonder goedkeuring van Westminster wetgeving kon maken voor een nieuw referendum, bekend als indyref2. Dit bracht een struikelblok voor Nicola Sturgeon’s plannen, die had voorgesteld het referendum op 19 oktober 2023 te houden. De volledige interview met Swinney hierover wordt de volgende dag uitgezonden op Sunday Morning With Trevor Phillips.
