Vertrouwensniveau en onderhandelingen over vrede
Volgens voormalig president Donald Trump heeft president Zelenskyy “niets totdat ik het heb goedgekeurd”. Dit uitspraken deed hij voorafgaand aan een geplande ontmoeting met de Oekraïense leider op zondag. Trump benadrukte dat hij de leiding heeft over de inhoud van het proces en dat Zelenskyy alleen verder kan nadat hij zijn goedkeuring heeft gegeven. Tijdens een interview met Politico stelde hij: “Hij heeft niets totdat ik het goedkeur, dus we zullen zien wat hij heeft.”
De twee leiders zullen de details bespreken van een 20-puntenplan voor vrede dat volgens Zelenskyy “voor ongeveer 90%” gereed is. In een gesprek met Axios liet de Oekraïense president weten dat hij openstaat voor het voorleggen van het plan aan het Oekraïense volk middels een referendum, mits Rusland instemt met een staakt-het-vuren van zestig dagen. Dit zou Oekraïne de tijd geven om zich voor te bereiden op en een referendum te houden.
De zondagse vergadering vormt de meest recente stap in een uitgebreide diplomatieke poging, onder leiding van de Verenigde Staten, om het bijna vier jaar durende conflict tussen Rusland en Oekraïne te beëindigen. Ondanks de diplomatieke inspanningen blijven de eisen van Moskou en Kyiv sterk van elkaar verschillen.
Internationale betrokkenheid en regionale mogelijke gevolgen
Zelenskyy heeft aangegeven dat Oekraïne “zou willen dat de Europeanen betrokken worden”, maar twijfelt of dit op korte termijn mogelijk is. Op vrijdagmiddag spraken Sir Keir Starmer en de leiders van Frankrijk en Duitsland af dat zij samen zullen blijven werken aan het “bereiken van een duurzame vrede” in Oekraïne, zo bevestigde een woordvoerder van Downing Street.
Uit Amerikaanse bronnen is vernomen dat Rusland waarschijnlijk haar nieuwe hypersonische ballistische nucleaire raketten stationeert op een voormalig luchtbasis in Oost-Belarus. Hoewel Vladimir Poetin open is over zijn plan om de Oreshnik-raketten in Belarus te plaatsen, is de exacte locatie nog niet eerder gemeld.
Onderzoekers Jeffrey Lewis (Middlebury Institute of International Studies) en Decker Eveleth (CNA) baseerden hun bevindingen op satellietbeelden van Planet Labs, die kenmerken vertonen die overeenkomen met een Russisch strategisch raketbasis. Volgens John Foreman van Chatham House zal Rusland de Oreshnik-raket in Belarus inzetten om het bereik verder uit te breiden naar Europa. De Russische overheid verdedigt de geplande plaatsing met de verklaring dat deze niet de machtsbalans in Europa zal veranderen en dat het een reactie is op wat zij ‘agressieve acties’ van het Westen noemen.
Militaire en strategische acties in Oekraïne
Korte samenvatting van recente ontwikkelingen: Oekraïne heeft aangegeven dat het een grote Russische olievoorzieningsinstallatie heeft getroffen met Britse raketten. Daarnaast hebben Oekraïense en Amerikaanse autoriteiten bevestigd dat er een bijgewerkt vredesplan van twintig punten bestaat, dat recent is gedeeld en verder in onderhandeling is.
In de afgelopen week heeft Rusland zeven Britse geleverde Storm Shadow-raketten neergeschoten, volgens de Russische militaire autoriteiten. Ook zijn in de regio’s Odesa en Mykolaiv droneraanslagen gemeld waarbij schepen van de havens werden beschadigd. Oekraïne meldt dat Russische drone-aanvallen in de nacht op de havens in deze regio’s ernstige schade hebben veroorzaakt.
Het Oekraïense leger meldde recent dat ze de olie-refinery Novoshakhtinsk in de Russische regio Rostov hebben aangevallen. Rostov’s gouverneur Yuri Slyusar bevestigde dat een brandweerman gewond raakte bij het blussen van de brand. De langetermijnaanvallen van Oekraïne gericht op Russische olieterminalen en raffinaderijen beogen de inkomsten voor Moskou uit olie-export te verminderen, wat cruciaal is voor de volledige invasie.
Ook controleert Rusland nu het dorp Kosivstseve in de regio Zaporizhzhia, volgens Reuters. Zelenskyy liet dinsdag weten bereid te zijn troepen terug te trekken uit de oostelijke industriële gebieden van Oekraïne, mits Rusland hetzelfde doet en de zone wordt gemonitord door internationale toezichthouders. Moskou heeft tot nu toe geweigerd enige terugtrekking toe te staan en beschouwt de territoria die het bezit, met name in de Donbas, als onderdeel van haar strategische belangen.
Meerjarige conflictstatus en internationale standpunten
De Russische zijde blijft vasthouden aan eisen dat Oekraïne de resterende gebieden in de Donbas verliest. Rusland heeft het grootste deel van Luhansk en ongeveer 70% van Donetsk in handen, terwijl de Oekraïense regering blijft aandringen op onderhandelingen en terugtrekkingen. Tot nu toe heeft Moskou geen tekenen gegeven dat zij bereid is te capituleren of enige concessie te doen in het betwiste gebied.
