Een ontmoeting met beperkte vooruitgang
De bijeenkomst in Mar-a-Lago tussen Donald Trump en Volodymyr Zelenskyy heeft geen significante veranderingen gebracht in de ontwikkelingen rondom het conflict. Hoewel de bijeenkomst niet leidde tot een doorbraak, waren er toch enkele opvallende gebeurtenissen en duidelijke tendensen zichtbaar, zonder dat er een felle confrontatie plaatsvond zoals in februari in het Oval Office.
Indicaties van de houding en reacties van Zelenskyy
Het eerste dat opviel was de uitdrukking op het gezicht van Zelenskyy. Soms leek hij gefrustreerd, bijvoorbeeld toen Trump op een ongelooflijk irrelevante manier de onderhandelingen probeerde te verlichten door te praten over het eten in Mar-a-Lago en de fysieke conditie van de generaals van Oekraïne. Het leek op speelse gedragingen uit een kleuterschool.
Een opvallend moment was toen Zelenskyy zijn pokerface verloor. Hij schulde met een schouderophalen en lachte, toen Trump zei: “Rusland wil dat Oekraïne slaagt.”
Dit is een uiterst domme uitspraak van de Amerikaanse president. Kijk naar de acties van Vladimir Poetin. Luister naar zijn woorden.
Het blijft moeilijk te bepalen of Trump gewoon onwetend is, de details negeert of feitelijk onder invloed van Poetin staat. Zelenskyy hield zich nog net aan zijn kalmte, ondanks de provocaties.
Belangrijke momenten tijdens de persconferentie
Buiten de gezichtsuitdrukkingen van Zelenskyy gebeurden er nog enkele andere momenten die relevant kunnen zijn – vooral omdat ze mogelijk fungeren als indicatoren voor toekomstige veranderingen in het standpunt van Trump. Daarbij ging het onder meer over veiligheidsgaranties aan Oekraïne.
Ondanks de terughoudendheid van beide leiders over de exacte invulling daarvan, leek Zelenskyy gerustgesteld dat de Verenigde Staten in toekomstige scenario’s enige militaire steun zouden bieden, bijvoorbeeld om een hernieuwde Russische agressie af te weren. Hoe dat er precies uit zou zien, bleef echter onduidelijk.
Volgens Oekraïense bronnen bevestigt Trump de steun aan Oekraïne met veiligheidsgaranties, al heeft hij dat in het verleden ook gedaan en daarna weer teruggetrokken. Deze bronnen stelden ook dat zijn recentelijke impliciete bereidheid om Oekraïne te bezoeken en het parlement daar toe te spreken, een positieve stap is.
Discussie over de voortgang en toekomstige afspraken
Een van de meest duidelijke uitspraken kwam van Zelenskyy tijdens de verwarrende persconferentie. Hij gaf percentages aan over de voortgang:
- “20-punten vredesplan, 90% akkoord”
- “US-Oekraïne veiligheidsgaranties, 100% akkoord”
- “US-Europa-Oekraïne veiligheidsgaranties, bijna akkoord”
Hieruit blijkt dat Zelenskyy de Amerikaanse toezeggingen over veiligheidswaarborgen heeft geaccepteerd, maar dat nog verdere werkzaamheden nodig zijn om enkele aspecten van de veiligheidscoördinatie tussen de VS en Europa te bevestigen. Dit betreft onder meer de mogelijkheid van Europese troepen op Oekraïens grondgebied, een rode lijn voor Rusland waar Trump zich bewust van is.
De complexe situatie en lopende verwachtingen
In al deze ontwikkelingen kan men gemakkelijk verdwalen in de vele plannen, standpunten en propagandastukken. Maar enkele basisprincipes blijven van belang. Ten eerste, Trump lijkt de oorlog weliswaar te willen laten stoppen, maar geeft niet om de wijze waarop dat gebeurt. Ten tweede heeft Poetin geen echte tekenen getoond dat hij de oorlog wil beëindigen. Ten derde, Oekraïne wil niet gedwongen worden tot een onderwerping of overgave.
Enkele weken geleden presenteerden de Amerikanen een plan met 26 punten, dat vooral de wensen van Rusland reflecteerde. Intussen hebben Oekraïne, samen met Europa en met de Amerikaanse ondersteuning, dat plan verfijnd tot 20 punten. Daarbij zijn verschillende Oekraïense concessies gedaan.
Europa en Oekraïne verwachten dat Trump de druk weer op Moskou zal richten en Vladimir Poetin zal aanzetten tot een koersverandering. Of dat effectief zal gebeuren, blijft echter onzeker, en men wordt nauwelijks hoopvol over een snelle verandering.
