Aanleiding en reacties op de terugkeer van Alaa Abd El-Fattah
Sir Keir Starmer krijgt kritiek nadat hij de terugkeer van een Britse activist uit detentie in Egypte had gevierd. Dit gebeurde vanwege eerdere berichten op sociale media die volgens critici extremistische opvattingen zouden suggereren.
Op vrijdag verklaarde de Britse premier dat hij “verheugd” was dat Alaa Abd El-Fattah weer herenigd was met zijn familie in het Verenigd Koninkrijk. Deze gevoelens werden gedeeld door verschillende kabinetsleden, waaronder minister van Buitenlandse Zaken Yvette Cooper en minister van Justitie David Lammy, die soortgelijke berichten plaatsten.
Daarentegen uitte de schaduw-minister van Justitie, Robert Jenrick, kritiek op Starmer’s “goedkeuring” van Abd El-Fattah. Hij stelde dat die goedkeuring blijk gaf van slecht oordeel, gezien de eerdere sociale mediaposts die extremistische opvattingen zouden tonen over geweld, Joden en de politie.
De Joodse Leiderschapsraad, een organisatie die Joodse groepen in het Verenigd Koninkrijk vertegenwoordigt, uitte eveneens haar bezorgdheid over de “overdreven ontvangst” door de Britse overheid.
De achtergrond van Alaa Abd El-Fattah
De Britse-Egyptische duale burger was in 2019 in Egypte gevangen gezet en later veroordeeld tot vijf jaar gevangenisstraf op beschuldiging van het verspreiden van valse informatie. Zijn detentie werd door UN-onderzoekers beschouwd als in strijd met internationale wetgeving. In september werd hij vrijgelaten na een gratieverlening door Egyptisch president Abdel-Fattah el-Sisi. Ook de Conservatieven hadden zich ingespannen voor zijn vrijlating.
Abd El-Fattah speelde een leidende rol in de Arabische Lente van 2011 in Egypte en hield zich tijdens zijn detentie gewelddadeloos in hongerstakingen.
Politieke en publieke reacties op de terugkeer
Starmer postte op X: “Ik ben verheugd dat Alaa Abd El-Fattah terug is in het VK en herenigd met zijn geliefden, die ongetwijfeld diepe ontlading zullen voelen.”
Hij uitte ook zijn waardering voor Abd El-Fattah’s familie en voor degenen die zich voor deze dag hard hadden ingezet. Volgens Starmer stond diens case onder aandacht van zijn regering sinds andere partij aan de macht kwam. Hij bedankte bovendien president Sisi voor de gratie.
Jenrick stelde dat Starmer’s woorden een “persoonlijke, publieke endorsement” waren. Hij waarschuwde dat de eerdere uitspraken van Abd El-Fattah over geweld, Joden en politie, van 2010 en later, ernstige blunders in oordeel waren.
In die posts zouden oproepen tot geweld tegen “zionisten” en politiemensen hebben gestaan. In 2014 kostten deze berichten Abd El-Fattah zelfs zijn nominatie voor de Sakharov-prijs van het Europees Parlement; de groep achter hem trok toen ook de nominatie in vanwege een tweet uit 2012 waarin hij de moord op Israëliërs bepleite.
Jenrick vroeg de premier om duidelijkheid: wist hij van deze uitspraken voordat hij zijn vreugde uitte? En of Starmer de uitspraken zou corrigeren en zijn steun zou intrekken.
Controverse en zorgen over de impact
Jenrick stelde dat niemand ten onrechte gevangen zou moeten worden, noch voor vreedzaam protest, maar voegde eraan toe dat de Britse premier geen steun mag geven aan mensen wiens woorden racistische en gewelddadige taal bevatten.
De Joodse Leiderschapsraad uitte zorgen over recente antisemitische aanvallen in Manchester en Bondi Beach, en bekritiseerde de Britse overheid voor haar “overdreven ontvangst” van Abd El-Fattah. Zij wijst erop dat de premier recent nog had benadrukt antisemitisme uit te willen roeien, terwijl hij nu iemand onthaalde die had opgeroepen tot het doden van Zionisten.
Volgens de raad kan het gebruik van zulke woorden door een deel van de bevolking worden geïnterpreteerd als een oproep tot actie, wat potentiële gevaren met zich meebrengt voor de Joodse gemeenschap in het VK.
Een woordvoerder van het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken verklaarde dat Abd El-Fattah een Britse burger is en dat het al lange tijd onder verschillende regeringen prioriteit was hem vrij te krijgen en herenigd te zien met zijn familie.
