Inleiding
Donald Trump heeft eerder al geprobeerd zijn invloed uit te breiden door zijn bondgenoten te treffen, vooral in het kader van het terughalen van werkgelegenheid en productie naar de Verenigde Staten. Echter, de recente situatie richt zich specifiek op NAVO-landen, vanwege hun afwijzing om sancties tegen zijn plannen voor de aankoop van Groenland te ondersteunen. Op maandag 19 januari 2026 werd duidelijk dat er nieuwe handelsdreigementen van de Amerikaanse president op tafel liggen.
Wat beweegt Trump?
De Amerikaanse president streeft ernaar Groenland te kopen, met het argument dat dit nodig is voor de nationale veiligheid, vooral gezien de strategische ligging in het Noordpoolgebied. Deze regio is bovendien rijk aan mineralen. De eilandstaat valt onder Deense controle, en zowel Groenland als de Europese leiders verzetten zich hiertegen, omdat zij vinden dat het eigendom van Groenland een kwestie is van de inwoners en de regering van Groenland en Denemarken zelf.
De dreigementen van de Amerikaanse president
Trump heeft aangekondigd dat hij een gefaseerde verhoging van handelsbelastingen wil doorvoeren als NAVO-bondgenoten niet meewerken aan zijn plannen. Vanaf 1 februari wil hij een tarief van 10% heffen op alle goederen die van landen zoals Denemarken, Noorwegen, Zweden, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland, Nederland en Finland naar de Verenigde Staten worden gestuurd. Dit moet de goederen minder aantrekkelijk maken voor Amerikaanse importeurs, met als doel de Europese economieën en bedrijven te schaden.
Indien geen akkoord wordt bereikt, zal dit tarief in juni stijgen tot 25%. Het doel is om druk uit te oefenen op de Europese landen zodat zij hun standpunt wijzigen in het conflict over Groenland.
Wat betekent dit in de praktijk?
Europa krijgt hiermee minder dan twee weken de tijd om een passend antwoord te vinden, anders worden de extra tarieven geïmplementeerd. Het impliceert een snelle afweging voor de getroffen landen om te reageren op de Amerikaanse stappen. Historisch gezien is gebleken dat negatieve reacties op dreigingen rond handelsoorlogen niet zelden tot terughoudendheid leiden bij de Amerikaanse administratie, vooral wanneer markten hevig reageren op de dreiging van escalatie.
De verwachting is dat markten momenteel niet positief reageren: de dollar is verzwakt, oliemarkten dalen, en Europese aandelenkoersen kelderen na de eerste reacties. De Amerikaanse markt is gesloten vanwege de nationale feestdag. Het Internationaal Monetair Fonds heeft gewaarschuwd voor een “groot risico” voor de wereldeconomie als Trump zijn plannen doorzet.
Gevolgen voor het Verenigd Koninkrijk
Het Verenigd Koninkrijk betaalt sinds april vorig jaar al 10% aan invoerbelastingen als onderdeel van de escalatie van de handelsoorlog. Deze tarieven komen bovenop bestaande tarieven en bijkomende heffingen. Sommige goederen, zoals auto’s, zijn vrijgesteld op basis van latere overeenkomsten, maar een quota beperkt nog steeds de hoeveelheid van de vrijgestelde goederen.
Het VK is de grootste handelspartner van de Verenigde Staten, hoewel ongeveer twee derde van de export bestaat uit diensten zoals financiële en juridische diensten — deze vallen niet onder de tarieven. Autos en farmaceutische producten vormen de belangrijkste exportcategorieën voor het VK. Nieuwe tarieven zouden deze sectoren extra kwetsbaar maken, wat de groei van het land verder kan afremmen. Analyses suggereren dat een worstcasescenario de Britse GDP met 0,30% tot 0,75% kan verminderen, mogelijk leidend tot een recessie.
Volgens de hoofdeconoom van het VK, Paul Dales, kunnen de politieke en geopolitieke consequenties nog aanzienlijker zijn, inclusief een toenemende toenadering tot de Europese Unie, vooral op het gebied van goederenhandel.
De situatie binnen de Europese Unie
Voor EU-landen ligt de aanvullende Amerikaanse tariefmaatregel bij momenteel rond de 15%, vooral gericht op landen als Duitsland, dat de grootste exporteur van goederen naar de VS is binnen Europa. Frankrijk heeft aangegeven retaliatie te willen toepassen door eigen tarieven en maatregelen te overwegen als de VS haar tarieven verhoogt. Later deze week wordt de inzet van de zogenaamde “trade bazooka” van de EU besproken, maar de meeste lidstaten prefereren diplomatieke oplossingen boven een langdurig handelsconflict.
