De moeilijkheid van documentatie en de onderdrukking van protesten
In China worden protesten vaak snel onderdrukt en is het lastig om ze te registreren. Hoewel gegevens aangeven dat het aantal incidenten stijgt, is het zeldzaam dat deze openbare manifestaties erkend of bevestigd worden door lokale media. In veel gevallen worden bewijsmaterialen verwijderd of gecensureerd door overheidscensors op sociale media.
Het uiten van kritiek en afwijkende meningen wordt als riskant gezien; het kan wijzen op de wanhoop of ongenoegen van mensen over hun situatie. Ondanks de repressieve omgeving is het duidelijk dat protesten wel plaatsvinden, al worden ze zelden openlijk toegestaan.
Voorbeelden van protesttactieken en overheidsreacties
In een industriële wijk van Shenzhen verzamelden honderden arbeiders zich in uniforme blauwe bedrijfskleren om te staken. Ze werden onmiddellijk omsingeld door politie en beveiligingspersoneel, die de protesterende groep afschermden en het filmen verboden. Toen de demonstranten merkten dat ze door buitenlandse media werden gefilmd, reageerden de autoriteiten snel door camera’s te bedekken en activisten weg te leiden in auto’s.
Hoewel de demonstranten fysiek ongedeerd bleven, was de ervaring erg beangstigend en symboliseert het de neiging van het Chinese regime om zichtbare vormen van protest te minimaliseren.
Verhoogde incidenten en data-analyse
Volgens gegevens van het China Dissent Monitor (CDM), een onderzoeksorganisatie verbonden aan het Amerikaanse NGO’s, Freedom House, vertoonde 2025 een dramatische toename in protesten en incidenten in vergelijking met vorige jaren. In de eerste elf maanden van 2025 stegen de gevallen met 48% ten opzichte van dezelfde periode in 2024.
Het monitoringsysteem, dat vooral opereert via social media en andere online bronnen, ondersherrijst dat het werkelijke aantal protesten veel hoger ligt dan wat zichtbaar wordt. Kevin Slaten, de onderzoeksleider bij CDM, geeft aan dat de werkelijke cijfers mogelijk veel hoger zijn, maar dat ze niet altijd tijdig of volledig kunnen worden vastgesteld.
De aard en oorzaken van protesten
De voornaamste redenen voor protesten in China draaien om economische problemen. Vaste voorbeelden zijn onbetaalde lonen, onrechtvaardige landingen of -onttrekkingen, en misstanden binnen het onderwijssysteem. Daarnaast worden ook situaties zoals woningbezit dat nooit wordt geleverd en het verlies van spaargeld vaak aangehaald als oorzaken.
Sinds juni 2022 is ongeveer 85% van de geregistreerde incidenten gerelateerd aan economische onvrede. Organisaties en activisten proberen bewijsmateriaal te verzamelen en te verspreiden, hoewel dit vaak gevaarlijk en uiterst lastig blijft.
De rol en risico’s voor activisten
Een bekende protestleider, die zichzelf slechts als Li identificeert, beheert een online account genaamd “Teacher Li is Not Your Teacher”. Via dit kanaal repost hij video’s van protesten en kritische berichten die door Chinese censuur worden tegengehouden. Hij heeft ongeveer 2,1 miljoen volgers, maar leeft ondergedoken omdat zijn familie in China bedreigd zou zijn.
Volgens Li zijn de oorzaken van de toename in protesten complex en onderling verbonden. Economische achteruitgang leidt tot sociale onrust, wat op zijn beurt het regime motiveert om controle uit te oefenen, en dat weer leidt tot meer onvrede onder de bevolking.
Het uiten van onvrede is volgens hem in de traditionele Chinese cultuur erg rebellie-achtig, vooral omdat openbare kritiek vaak onder een ‘rood terrorisme’-label wordt geschaard, waardoor mensen zich niet vrij voelen om hun gevoelens te uiten.
Politieke en maatschappelijke reactie op protesten
Openlijk politieke protest is zeldzamer dan economische verzet. Sinds de massale protesten in 2022, bekend als de ‘White Paper Protests’ tegen COVID-19-restricties, is de politieke actie beperkt gebleven tot enkele geïsoleerde gevallen waarbij demonstranten banners en projectoren gebruikten om hun boodschap te verkondigen. Over het algemeen wordt elke grote bijeenkomst als een potentieel gevaar voor de sociale stabiliteit beschouwd en dus onderdrukt.
Veel ngo’s en protestorganisaties zijn de afgelopen jaren gesloten onder druk van de overheid. Het gevoel van beperkte opties en verzet blijft sterk aanwezig bij veel Chinezen, terwijl een groot deel van de bevolking geen protesten kent omdat ze tevreden zijn met hun situatie.
Het belang van onderdrukking en de perceptie van dissidentie
Volgens een Chinese functionaris vertegenwoordigen dissidenten niet de meerderheid van de samenleving. Freedom House, een organisatie die in China officieel is erkend en meldt dat protesten legaal en gerespecteerd worden, bevestigt dat het regime de protesten liever geheim houdt, ondanks dat ze toenemen.
Het is duidelijk dat protesten in China, ondanks hun zeldzaamheid en repressie, niet afwezig zijn. Ze vinden plaats op de achtergrond van een systeem dat erop gericht is om publieke uitingen van onvrede te minimaliseren en onder controle te houden.
