Verstoring van communicatie tijdens de protestgolf
Op donderdagavond onderging Iran een uitgebreide onderbreking van internettoegang en telefonie, terwijl de protesten tegen de regering zich verder uitbreidden. Verscheidene getuigen meldden dat demonstranten de straten van Teheran, Mashhad en Isfahan op gingen, waar ze schreeuwden tegen de machthebbers met leuzen als “dood aan de dictator” en “dood aan de Islamitische Republiek”.
De groepen NetBlocks en CloudFlare, die het internetgebruik monitoren, spraken van een landelijk internetverblinking en attribueren dit aan ingrijpen door de Iraanse autoriteiten. Pogingen om via Dubai landlijnen en mobiele telefoons te bellen naar Iran liepen vast, wat wijst op een gerichte blokkade.
De evolutie van de protesten en de economische context
De protesten worden voornamelijk uitgelokt door de economische crisis die Iran teistert, met name de dramatische waardevermindering van de nationale munt, de rial. Begin vorige maand begon een golf van onrust in de Grote Bazaar van Teheran, waar winkeliers het harde verlies van waarde van de rial veroordeelden. Dit leidde tot massale protesten die zich al snel door het hele land verspreidden, vooral door de sterke stijging van de inflatie, die inmiddels ongeveer 40% bedraagt.
De protesten worden verder aangewakkerd door de onrust over de hoge levensonderhoudskosten en de ongunstige economische omstandigheden, die het dagelijks leven van vele Iraniërs bemoeilijken. Exilant Reza Pahlavi, de kroonprins die zijn vader zag vluchten uit Iran vlak voor de val van de monarchie in 1979, roept Iraniërs op tot protesten. Op straat werd tijdens de betogingen een slogan gezongen die Pahlavi verheft: “Dit is de laatste strijd. Pahlavi zal terugkeren”.
Toen de klok 20.00 uur sloeg, begonnen demonstranten in Teheran te roepen, aldus ooggetuigen. Reza Pahlavi gaf een verklaring waarin hij de Iraanse regering en het Revolutionaire Bataljon waarschuwde dat de wereld en de Amerikaanse president Donald Trump de situatie nauwlettend volgen. Hij stelde dat onderdrukking niet onopgemerkt zou blijven en dat harde maatregelen tegen de bevolking niet zonder gevolgen zouden blijven.
De reacties en de gevolgen van de protesten
Het uiten van steun voor Pahlavi kan in Iran leiden tot de doodstraf onder het huidige regime. De economische situatie verslechtert verder onder Amerikaanse sancties en de nasleep van het conflictoppervlakte tussen Iran en Israël, dat 12 dagen duurde. In december bereikte de rial een recordlaagte met een koers van 1,4 miljoen ten opzichte van de dollar.
De protesten hebben al minimaal 39 slachtoffers geëist, en meer dan 2.260 mensen raakten gewond, volgens het Amerikaanse Human Rights Activists News Agency.
Naast de economische problemen lijken de protesten ook door gewelddaden te worden gekenmerkt. Zo meldde het Iraanse persbureau Mizan dat een politie-kolonel buiten Teheran door steekwonden om het leven kwam tijdens een incident. Ook werd gemeld dat in de stad Lordegan, in de provincie Chaharmahal en Bakhtiari, twee beveiligingsmedewerkers werden doodgeschoten en 30 anderen gewond raakten in een vuurgevecht.
Een plaatselijk functionaris in de provincie Khorasan Razavi liet weten dat een aanval op een politiebureau in Chenaran, ongeveer 700 km ten noordoosten van Teheran, leidde tot vijf dodelijke slachtoffers op woensdagavond.
Achtergrond en internationale reactie
Volgens Iraanse autoriteiten zijn er geen meldingen van gewonden of doden onder de beveiligingsdienst, ondanks de hevige protestacties. De Amerikaanse president Donald Trump heeft aangekondigd dat de VS klaarstaan om de demonstranten te ondersteunen indien Iraanse veiligheidsdiensten vuur openen op de menigten.
