Politieke uitdagingen rond de soevereiniteit van de Chagos-eilanden
De plannen om de soevereiniteit over de Chagos-eilanden over te dragen aan Mauritius zijn opnieuw besproken in het Britse parlement, nadat de House of Lords vier beslissende nederlagen had toegebracht aan de regering. These developments zorgen voor complexe juridische en politieke vragen, nu de toekomstige status van de archipel ter discussie staat.
De kern van de parlementaire nederlagen
De eerste nederlaag betrof voorstellen om Diego Garcia, het grootste eiland en militair knooppunt, voor 99 jaar terug te leasen aan Mauritius tegen een jaarlijkse kost van ongeveer 101 miljoen pond. Een amendement werd voorgesteld dat de betalingen aan Mauritius zouden stoppen als de militaire basis niet meer gebruikt kon worden. De regering verzette zich hiertegen, maar verloor met een verschil van acht stemmen.
Vervolgens was er een tweede nederlaag, aangebracht door de Liberal Democrats, die voorstelden dat de bewoners van de Chagos, de Chagossians, in het Verenigd Koninkrijk een referendum over de deal zouden moeten krijgen. Deze maatregel onderstreept de maatschappelijke discussie over het mandaat voor de soevereiniteit en de rechten van de betrokken bevolking.
Diagonale kosten en parlementair toezicht
Een derde nederlaag betrof een Conservatief amendement dat de ministers zou verplichten om de gedetailleerde kosten van de betalingen aan Mauritius te publiceren, wat de financiële transparantie betreft.
De laatste nederlaag kwam doordat de Liberal Democrats voorstelden dat het Britse parlement toezicht zou krijgen op de uitgaven die verband hielden met het verdrag, met de mogelijkheid om betalingen stop te zetten indien Mauritius de voorwaarden zou schenden.
Regeringsreactie en verdere stappen
De regering slaagde erin een voorstel af te wenden dat de overdracht van de eilanden zou blokkeren tenzij een meerderheid van de Chagossians dit in een referendum zou ondersteunen. Dit werd gedaan door een zeer nauwe meerderheid.
De oppositieleider namens de Labour-partij, Dame Priti Patel, noemde de regeringspositie een “vernederende nederlaag”. Volgens haar verzwakt de situatie de nationale verdediging en veiligheid van het Verenigd Koninkrijk, vooral door de recente beperkingen in het parlementaire proces.
Previous kippenzijnde processen en achtergrondinformatie
De onderhandelingen over de territoriale status van de eilanden begonnen in 2022, toen de Conservatieven nog aan de macht waren. Oorspronkelijk een Frans bezit, werden de Chagos-eilanden in 1814 overgedragen aan Groot-Brittannië en vormden ze in 1965 het Britse Indian Ocean Territory.
In de vroege jaren 1970 werden de lokale bewoners gedwongen verwijderd, waarna alleen militair personeel toegang kreeg. Mauritius heeft sindsdien herhaaldelijk zijn claim op de eilanden bij het Internationaal Gerechtshof neergelegd, dat Groot-Brittannië verplichtte de controle over het gebied te beëindigen.
