De vraag na het vertrek van Maduro
Nu Nicolás Maduro niet meer aan de macht is, rijst de vraag wie zijn plaats kan innemen als staatshoofd. Indien we uitgaan van een volledige regimewisseling, waarbij alle hoofdrolspelers in de regering-Maduro terugtrekken, zou men kunnen aannemen dat de oppositie in een positie verkeert om het land te leiden. Een van de namen die meteen in gedachten komt voor het presidentschap is, uiteraard, Maria Corina Machado. Zij heeft al maanden aangegeven dat de oppositie klaar is om het land over te nemen.
De bekende oppositieleider en haar internationale positie
Maria Corina Machado, in Venezuela ook wel eenvoudig ‘Maria Corina’ genoemd, is de meest uitgesproken leider van de oppositie. Ze is mogelijk bekend als de laureate van de Nobelprijs voor de Vrede van dit jaar. Buiten Venezuela wordt algemeen aangenomen dat Machado de volgende president zou worden als de oppositie de macht overneemt. Echter, het verhaal blijkt niet zo eenvoudig; de voormalige Amerikaanse president Donald Trump verklaarde tijdens een persconferentie dat “ze niet de steun of het respect in het land heeft”.
De rol van Delcy Rodriguez en de US-invloed
Trump kondigde aan dat de Verenigde Staten voorlopig de controle over Venezuela zullen nemen, mogelijk in samenwerking met een van Maduro’s meest vertrouwde adviseurs, Delcy Rodriguez. Zij is sinds 2018 vicepresident en recent maakte het hooggerechtshof bekend dat zij de rol van waarnemend president moet overnemen. Trump stelde dat Rodriguez “alles zal doen wat nodig is om Venezuela weer groot te maken”. Volgens hem heeft Rodriguez een lang gesprek gehad met de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, waarin zij zou hebben gezegd: “We doen alles wat je nodig hebt.” De Amerikaanse president noemde haar “vrij welwillend”.
Verkiezingen en de vermeende winnaar
Machado werd uitgesloten van deelname aan de presidentsverkiezingen van 2024 en richtte haar steun op een relatief onbekende ex-diplomaat, Edmundo Gonzalez. Hij won de verkiezing officieel, maar volgens veel landen en Venezuelanen was hij de rechtmatige winnaar. De overwinning werd onder andere bevestigd door een slimme zet van de oppositie, die foto’s nam van de uitslagen bij meer dan 80% van de stembureaus voordat deze naar de kiescommissie werden gestuurd. De regering-Maduro, die niet op de hoogte was van de foto’s, vervalste vervolgens de resultaten en gaf de verkiezing aan Maduro. Noch de kiescommissie noch Maduro erkenden ooit dat de uitslagen ter discussie stonden.
Huidige situatie en de verwachte opvolging
Voor zover bekend verblijft Gonzalez momenteel in Madrid, nadat hij het land moest verlaten vanwege een arrestatiebevel. Het wordt verondersteld dat hij terug zal keren en de presidentsfunctie zal opnemen die hij in juli 2024 officieel heeft gewonnen. Volgens de grondwet zal hij worden ingezworen als president, niet Machado. Een Venezolaans grondwettelijk advocaat, die niet met naam genoemd wil worden, legde uit dat “de wettelijk gekozen president Edmundo is en dat er op dit moment geen juridische weg is voor Maria Corina om president te worden”.
De constitutionele procedure en de rol van Machado
De advocaat vervolgde dat het ambtsperiode van Gonzalez begon op 10 januari 2025 en zes jaar duurt, ongeacht wanneer hij wordt ingezworen. Hij kan Machado als vicepresident aanwijzen en, indien hij de presidentiële stoel aan haar wil overdragen, dat pas na vier jaar in functie kunnen doen. In dat geval zou hij ofwel nieuwe verkiezingen uitschrijven of zich terugtrekken. Internationaal wordt Machado als het gezicht van de oppositie gezien. In haar reactie op de Nobelprijs noemde ze Trump expliciet door hem te bedanken voor zijn steun.
Internationale steun en politieke strategieën
Machado heeft de Amerikaanse interventie in Venezuela geassocieerd met drie specifieke gebieden: migratie, terrorisme en drugs. Deze aanpak sprak Trump en Rubio aan. Rubio, een Cubaans-Amerikaanse politicus, wenst al lange tijd regimeverandering in zowel Venezuela als Cuba. Sommige van haar aanhangers reageerden gisteren echter verontwaardigd op Trumps uitspraken tijdens een persconferentie.
De toekomst van de oppositie en mogelijke scenario’s
Het is bijvoorbeeld niet onmogelijk dat Machado een overgangsregering onder Amerikaanse steun leidt en onmiddellijk nieuwe verkiezingen uitroept. Zij geniet veel populariteit in Venezuela en zou waarschijnlijk een verkiezing winnen als die nu zou plaatsvinden. Het is echter belangrijk op te merken dat er meerdere oppositiepartijen in Venezuela zijn, die momenteel in een losse coalitie samenwerken. Na het vertrek van Maduro kan de dynamiek tussen deze partijen veranderen, en kunnen nieuwe kandidaten opstaan. Cruciaal is dat de Venezolaanse bevolking de gang naar de verkiezingen volgens de grondwet wil zien. Ze willen niet dat hun rechten worden geschonden of dat iemand hen dwingt tot een keuze, zoals de situatie de afgelopen jaren vaak was.
