Een geschiedenis van toenemende spanning
De aanvallen door de Verenigde Staten op Venezuela zijn het resultaat van een langdurige periode van intense conflicten tussen beide landen. Sinds maanden zagen we een toename in spanningen, met de verzameling van Amerikaanse oorlogsschepen in het Caribisch gebied en bedreigingen van militaire actie. Op zaterdag 3 januari 2026 om 12:02 uur, Britse tijd, werd bekend dat de VS Venezuela hadden aangevallen. Volgens de Amerikaanse president Donald Trump was de Venezolaanse president Nicolás Maduro gevangengenomen en uit het land verwijderd. Dit bewijs werd echter niet geleverd, en veel details over de situatie blijven onduidelijk.
Hoe begon de escalatie?
De spanning bouwde zich op vanaf september, toen Trump Maduro beschuldigde van leiding geven aan een drugskartel, zonder dat bewijs te tonen. De volgende maand verklaarde de Amerikaanse regering dat er sprake was van een “gewapend conflict” met drugskartels, waarbij Maduro werd beschuldigd van het ondersteunen van de levering van illegale drugs die Amerikaanse slachtoffers maken. Maduro ontkent deze aantijgingen. Volgens Amerikaanse gegevens fungeert Venezuela als transitland voor cocaïne die bestemd is voor Europa en Amerika, en is het een ontmoetingspunt voor criminele groepen die drugs smokkelen. Toch is Venezuela geen bron van fentanyl, de drug die in de VS voor het grootste aantal overlijdens zorgt. De Amerikaanse campagnes tegen bootvervoer in de regio, waarbij 115 mensen omkwamen, hebben veel verontwaardiging veroorzaakt, zowel binnen als buiten Venezuela. Pennsylvania en andere regio’s worden door de VS beschuldigd van het gebruik van schepen door gangs voor drugssmokkel, maar bewijs voor de bewering dat de slachtoffers ‘narcoterroristen’ waren, ontbreekt.
Heeft Trump oog voor Venezuela’s olie?
Een meer dwingende Amerikaanse aanpak
De strategie van de Amerikaanse regering in de regio lijkt zich te richten op meer interventie en assertiviteit. In zijn onlangs gepubliceerde Nationale Veiligheidsstrategie pleitte Trump voor het herleven van de Monroe Doctrine uit de 19e eeuw. Deze doctrine stelde dat het westelijk halfrond onder de invloedssfeer van Washington viel. Dit beleid zorgde niet alleen voor verontrusting in Latijns-Amerika, maar ook in Europa, waar leiders zich zorgen maken dat dit beleid lijkt op de wensen van Rusland in Oekraïne en andere regio’s. De snelle opbouw van Amerikaanse militaire aanwezigheid in het afgelopen weken duidt op een bereidheid om een meer dwingende aanpak te hanteer dan in voorgaande jaren, iets dat na de recente aanvallen onmiskenbaar lijkt te zijn geworden. Volgens Trumps nationale veiligheidsstrategie wil de VS invloed in Latijns-Amerika gebruiken om China te weren van toegang tot strategische hulpbronnen, waaronder militaire installaties en kritieke mineralen. Onder druk van Amerikaanse sancties heeft Maduro energie- en mijnbouwdeals gesloten met onder meer China, Iran en Rusland.
Verschil van mening tussen Trump en Maduro
De Amerikaanse president erkent Maduro niet als de legitieme leider van Venezuela. Maduro zit sinds 2013 aan de macht, inclusief herverkiezingen die door beschuldigingen van fraude gekenmerkt werden. Hij loopt nu zijn derde termijn, nadat hij vorig jaar de verkiezingen won, ondanks bewijs dat de oppositie hem met een verdubbelde marge versloeg. In oktober vorig jaar beschuldigde Maduro Trump ervan regimeverandering na te streven en ‘een nieuwe eeuwige oorlog’ tegen zijn land te creëren. Maduro ontkent enige banden met de illegale drugshandel. Hij noemt de Amerikaanse aanvallen op boten illegaal, moorddadig en acties van agressie. In oktober zei hij in een boodschap aan Amerikaanse burgers: “Geen oorlog, wel vrede. De mensen van de VS, alsjeblieft.”
