Economische situatie en inflatie
De Iraanse munt, de rial, is in 2025 bijna gehalveerd in waarde ten opzichte van de Amerikaanse dollar. De inflatie bereikte in december 42,5%, terwijl de prijzen voor voedsel met wel 72% stegen. Iran lijdt onder Amerikaanse sancties en de dreiging van Israëlische aanvallen, wat bijdraagt aan de economische onzekerheid in het land.
Massale demonstraties en protestacties
Studenten in Iran hebben zich aangesloten bij winkeliers en bazaarhandelaren in protesten tegen de torenhoge kosten van levensonderhoud. Videobeelden tonen rijen mensen die marcheren door een straat in Teheran, onder het gezang van “rust in vrede Reza Shah”, een verwijzing naar de stichter van de monarchie die in 1979 werd ten val gebracht tijdens de Islamitische revolutie.
Volgens het semi-officiële Fars Nieuwsagentschap hielden honderden studenten op dinsdag protesten aan vier universiteiten in Teheran. Op beelden van maandag is te zien dat mensen zich verzameld hadden in het centrum van de stad en slogans riepen.
Politieke reacties en overheidsmaatregelen
De Iraanse president Masoud Pezeshkian heeft de binnenlandse minister gevraagd om te luisteren naar de “wettige eisen” van de protesterende bevolking. Een woordvoerder van de regering heeft aangekondigd dat er een dialoogmechanisme wordt opgezet, inclusief gesprekken met leiders van de protesten.
“We erkennen de protesten officieel,” zeiden zij op dinsdag. “We horen hun stemmen en begrijpen dat deze voortkomen uit natuurlijke druk die wordt uitgeoefend door de economische omstandigheden op het levensonderhoud van de bevolking.”
Historische context en recente ontwikkelingen
Dit zijn de eerste grote protesten sinds Israëlische en Amerikaanse aanvallen op Iran in juni, wat leidde tot uitbarstingen van patriotische solidariteit. De Iraanse economie kampt al jaren met ernstige problemen sinds Donald Trump in 2018 de Amerikaanse sancties opnieuw invoerde en een internationaal akkoord over het nucleaire programma van Iran beëindigde. In september werden ook opnieuw sancties van de Verenigde Naties opgelegd.
De huidige inflatie drijft veel prijzen boven het draagkracht van de meeste burgers. Eerdere protesten in 2022 betrokken zich onder meer op prijsstijgingen van essentiële goederen zoals brood.
De Iraanse machthebbers werden in dezelfde periode en tot 2023 geconfronteerd met de meest opvallende onrust in jaren, nadat een jonge Koerdische vrouw, Mahsa Amini, in hechtenis van de morele politie overleed. Deze politie handhaaft strikte kledingvoorschriften en oefent strenge controle uit op de burgerlijke normen.
Internationale spanning en militaire acties
Het land verkeert nog steeds onder zware internationale druk. Op maandag uitte voormalig Amerikaans president Donald Trump de mogelijkheid om opnieuw Israëlische luchtaanvallen te ondersteunen, indien Teheran verder gaat met de ontwikkeling van ballistische raketten of kernwapens.
In juni voerden de VS en Israël over twaalf dagen luchtaanvallen uit op Iraanse militaire en nucleaire installaties, gericht op het voorkomen dat Iran zich zou ontwikkelen tot een nucleaire macht. Iran heeft herhaald dat haar nucleaire energiesysteem volledig vreedzaam is en dat het niet heeft geprobeerd een atoombom te bouwen.
