Huidige voortgang van de vredesbesprekingen
Volodymyr Zelenskyy heeft aangegeven dat het 20-puntenplan, dat tijdens de onderhandelingen aan de orde moet komen, voor ongeveer 90% klaar is. Hij benadrukte dat veel beslissingen nog vóór de jaarwisseling genomen kunnen worden. Naast het plan zelf, zullen ook veiligheidswaarborgen en een economische overeenkomst onderwerp van gesprek zijn.
Op zondag 27 december 2025 staat Zelenskyy gepland voor een bijeenkomst met Donald Trump in Florida, bedoeld om verdere stappen te bespreken in de poging om de Russische invasie van Oekraïne te beëindigen. Tijdens de ontmoeting zullen onder meer land- en veiligheidswaarborgen aan bod komen.
Belangrijkste onderwerpen van de discussie
De 20-puntenaanpak en de verwachting ervan
Zelenskyy heeft verklaard dat het plan voor ongeveer 90% gereed is en dat veel kwesties nog kunnen worden afgerond voor het begin van het nieuwe jaar. Hoewel hij aangeeft dat veiligheidsborgen en een economische overeenkomst zullen worden besproken, kan hij niet garanderen dat alles op dat moment definitief wordt vastgesteld. Ook zullen territoriale vraagstukken worden behandelt.
Veiligheidsgaranties en hun inhoud
De prioriteit ligt bij het bespreken van veiligheidswaarborgen voor Oekraïne. Zelenskyy stelt dat deze afhankelijk zijn van de bereidheid van Trump en wat hij kan bieden, inclusief de timing en de duur van garanties. Onlangs heeft Zelenskyy vermeld dat de Verenigde Staten een deal van vijftien jaar hebben aangeboden, met een optie tot verlenging, hoewel Oekraïne aandringt op een langere termijn met bindende rechtsregels om toekomstige Russische agressie af te wenden.
Trump heeft aangegeven dat de VS de drijvende kracht achter het proces vormen en dat alles afhankelijk is van goedkeuring door hemzelf. Zelenskyy en de VS werken samen voor herstel na de oorlog, inclusief de oprichting van diverse investeringsfondsen.
De VS heeft zich verbonden met garanties die overeenkomen met Artikel 5 van de NAVO, wat inhoudt dat een aanval op Oekraïne een collectieve militaire reactie van de VS en haar bondgenoten zou uitlokken. Voor de details blijft het echter afwachten.
Territoriale vraagstukken als grootste impasse
Het onderwerp territoriale geschillen blijft een van de belangrijkste obstakels binnen de onderhandelingen. Zelenskyy heeft bevestigd dat hij tijdens de gesprekken de regio’s Donbas en de kerncentrale Zaporizhzhia zal aandragen, maar onderstreept dat Oekraïne nooit enige territoriale concessie zal doen aan Rusland. Moskou heeft geëist dat Oekraïne zich terugtrekt uit delen van de regio Donetsk, vooral de regio’s die Russische troepen niet hebben kunnen bezetten na bijna vier jaar oorlog.
Ukrainië stelt dat het oorlogssituatie moet worden stopgezet op de huidige frontlinies. In een poging tot compromis heeft de Verenigde Staten voorgesteld een vrij economische zone te creëren, op voorwaarde dat Oekraïne delen van Donetsk verlaat. Concrete details over de werking van zo’n zone ontbreken echter.
Volgens Zelenskyy is hij bereid om het plan te laten referendumbieren als de VS niet kunnen worden overtuigd van de standvastigheid van Oekraïne over het land. Hij heeft ook aangegeven dat, onder voorwaarde van een Russische wapenstilstand van 60 dagen, hij het plan mogelijk via een referendum wil laten goedkeuren. Volgens de Russische krant Kommersant heeft Vladimir Poetin gesproken met toonaangevende Russische zakenlui over het ruilen van territoria, waarbij hij de volledige controle over Donbas verlangt in ruil voor andere gebieden in Oekraïne.
De kwestie van de kerncentrale van Zaporizhzhia
De kerncentrale van Zaporizhzhia, die sinds het begin van de oorlog onder Russisch beheer staat, blijft een onopgelost probleem. Hoewel vrijwel alle landen erkennen dat de centrale, Europa’s grootste, toebehoort aan Oekraïne, beweert Moskou dat het eigendom van Rusland is en wordt het beheerd door een dochteronderneming van het Russische staatsbedrijf Rosatom.
Zelenskyy meldt dat de Verenigde Staten een gezamenlijke trilaterale operatie voorstellen, waarbij zowel Oekraïne als Rusland betrokken zouden worden. Het Amerikaanse voorstel voorziet in het gebruik van de centrale door Oekraïne en de US, waarbij de VS het percentage energie bepaalt dat voor hun rekening komt. Experts uit Kyiv, onder wie Aleksandr Kharchenko, stellen dat Rusland de centrale wil gebruiken om een groot energietekort in het zuiden van Rusland te dekken. Oekraïne zou er naar schatting vijf tot zeven jaar over doen om de benodigde energiecapaciteit te ontwikkelen.
Reacties van Rusland
Vladimir Poetin heeft gewaarschuwd dat Moskou geen haast heeft om het conflict vreedzaam op te lossen, volgens berichten van het persagentschap Interfax. Hij verklaarde dat, indien Oekraïne niet vredevol wil handelen, Rusland de doelstellingen van haar “speciale militaire operatie” met geweld zal bereiken, aldus het staatsagentschap TASS.
Een recente Russische aanval met drones en raketten op Oekraïne bevestigt dat Moskou verdere militaire acties niet uitsluit. Zelenskyy stelt dat Moskou de oorlog wil voortzetten terwijl Oekraïne naar vrede zoekt. Trump heeft aangegeven dat hij verwacht dat het komende overleg goed zal verlopen, en dat hij binnenkort met Poetin zal spreken, indien mogelijk.
