Temperaturen bereiken nieuwe records en de gevolgen voor de aarde
Volgens Europese wetenschappers was 2025 het derde warmste jaar ooit gemeten op aarde. Dit jaar bracht ook het tempratuurrecord voor Antarctica, wat een signaal is dat klimaatverandering ook nu de meest afgelegen en ijsbedekte gebieden beïnvloedt. Een decennium geleden leek dit continent beschermd tegen dergelijke temperatuurstijgingen, maar nu wordt duidelijk dat geen enkele regio is vrijgesteld van de effecten van het klimaat. Het Europese Centrum voor Middellange termijn Weermanagement (ECMWF) bevestigde dat de globale temperaturen in 2025 significant hoger lagen dan pakweg 150 jaar geleden.
De impact van hogere temperaturen op extreme weersomstandigheden
De toenemende hitte heeft geleid tot gevaarlijkere weersituaties, zoals de verergering van orkaan Melissa in het Caribisch gebied en monsoonregens in Pakistan, die meer dan duizend levens eisten. Ook in het Verenigd Koninkrijk zorgden de recordhittegolven voor ernstige waterproblemen, waaronder droogte en tekorten. In 2025 bereikten de gemiddelde wereldtemperaturen 1,47 graden Celsius boven pre-industriële niveaus, waarmee het een opvallende stijging was ten opzichte van eerdere jaren. In 2024 werd op 1,6 graden Celsius gestemd, het warmste jaar tot nog toe, met 2023 op de tweede plek.
Hoe warm was het precies in 2025?
De stijging van de temperaturen brengt de wereld dichter bij de limiet van 1,5 graden Celsius, een grens die door het Klimaatakkoord van Parijs in 2015 werd vastgesteld. Dit akkoord bepaalt dat landen zich inspannen om de opwarming onder dat niveau te houden om gevaarlijke en onomkeerbare klimaatveranderingen te voorkomen. Hoewel de gemiddelde temperatuurstijging over drie jaar nog niet langdurig wordt beschouwd, tekenen wetenschappers nu aan dat dit al mogelijk in 2030 gebeurt, tien jaar vroeger dan eerder werd verwacht.
Samantha Burgess, strategisch leider voor klimaatvraagstukken bij ECMWF, stelde dat “1,5°C geen abrupt einde betekent, maar dat elke kleine fractie telt, vooral omdat extreme weersomstandigheden toeneven.” Ze benadrukte ook dat deze temperatuurtoename niet zomaar een tijdelijke gebeurtenis is, maar onderdeel van een duidelijke trend die wordt aangedreven door menselijke activiteiten.
Wat verklaart de extreme hitte van 2025?
Er worden twee voornaamste factoren aangewezen voor de temperatuurstijging van de afgelopen jaren. De periodieke El Niño, die enorme hoeveelheden warmte uit de Pacific Ocean naar het oppervlak brengt, verergerde de hitte in 2023 en 2024, maar was in 2025 minder actief. Desalniettemin blijft de langdurige opwarming, veroorzaakt door menselijke foutieve gedragingen en fossiele brandstoffen, een doorslaggevende factor. Helen Clarkson, CEO van de Climate Group, noemde deze ontwikkeling een “menselijk aangedreven opwarming die in realtime wordt waargenomen”.
Politieke tegenweer en de uitdagingen in klimaatbeleid
Terwijl de klimaatproblemen zich verder verdiepen, komt de inzet om deze aan te pakken onder toenemende druk te staan. In het Verenigd Koninkrijk viel vorig jaar de lang bestaande consensus over het halveren van de emissies – het zogeheten ‘netto nul’-doel – uiteen. Aan de andere kant trekt voormalig president Donald Trump de Verenigde Staten uit verschillende klimaatinitiatieven, waaronder het Akkoord van Parijs en het VN-klimaatorgaan IPCC. Deze terugtrekking van de grootste economie ter wereld bemoeilijkt de inspanningen van andere landen om de klimaatverandering te beperken, zoals tijdens de COP30-klimaattop en initiatieven om een milieubelasting op scheepvaart te introduceren.
Ondanks deze terugtrekkingen is er geen massale afbraak van de mondiale klimaatactie geweest zoals sommigen hadden gevreesd. De meeste landen blijven hun klimaatdoelen nastreven, maar experts waarschuwen dat de inspanningen nog altijd veel te traag verlopen. Bob Ward, verbonden aan het Grantham Research Institute in Londen, benadrukt dat de temperatuur verder zal blijven stijgen totdat de wereld netto nul emissies bereikt door afscheid te nemen van fossiele brandstoffen en over te schakelen op duurzame energiebronnen.
